Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Parazitoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Adnan Yüksel Gürüz, Ebola virüsü ve modern çağda artan viral enfeksiyon risklerine ilişkin önemli açıklamalarda bulundu. Artan nüfus, daralan yaşam alanları, insan hareketliliği ve gıda sektöründeki kontrolsüzlüğün yeni enfeksiyonların ortaya çıkma riskini artırdığını belirten Gürüz, Ebola’nın mevsimsel griple karıştırılmaması gerektiğini vurguladı.
“Dünya viral kuşatma altında”
Toplumsal farkındalığı artırmak amacıyla yürütülen bilgilendirme çalışmaları kapsamında konuşan Prof. Dr. Gürüz, yaşam alanlarının daralması, artan nüfus ve vahşi hayvan etlerine yönelik tüketimin yeni enfeksiyöz ajanların ortaya çıkmasında etkili olabildiğini söyledi.
Gürüz, SARS-CoV-2, Hanta virüsü ve Ebola gibi viral hastalıkların ciddi salgınlara yol açtığını belirterek Ebola’nın nadir görülmesine karşın yüksek ölüm riski taşıyan zoonotik bir enfeksiyon olduğunu ifade etti.
Prof. Dr. Gürüz, Ebola virüsünün Filoviridae ailesinde yer aldığını ve altı türünün tanımlandığını belirterek EBOV, SUDV ve BDBV türlerinin büyük salgınlara yol açtığını kaydetti.
Ebola ilk kez 1976’da ortaya çıktı
Ebola’nın ilk kez 1976 yılında Sudan ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde eş zamanlı salgınlarla tespit edildiğini belirten Gürüz, hastalığın özellikle 2014-2016 yılları arasında büyük bir salgına neden olduğunu söyledi.
Bu dönemde yaklaşık 28 bin kişinin enfekte olduğunu ve 11 binden fazla kişinin hayatını kaybettiğini aktaran Gürüz, virüsün konak hücrenin mekanizmasını kullanarak çoğaldığını ifade etti.
Ebola’nın kuluçka süresinin 2 ila 21 gün arasında değişebildiğini belirten Gürüz, belirtilerin çoğunlukla 8-10 gün içerisinde ortaya çıktığını ve enfekte kişilerin belirti göstermedikleri kuluçka döneminde virüsü başkalarına bulaştıramadığını söyledi.
Ebola ile grip arasındaki en önemli fark
Ebola’nın ilk belirtilerinin mevsimsel griple benzerlik gösterebildiğine dikkat çeken Prof. Dr. Gürüz, hastalık ilerledikçe iki enfeksiyon arasında belirgin farklılıklar ortaya çıktığını söyledi.
Gürüz, ilk günlerde her iki hastalıkta da yüksek ateş, baş ağrısı ve halsizlik görülebileceğini belirterek şöyle konuştu:
“Grip esas olarak solunum sistemini etkileyip öksürük ve burun akıntısına yol açarken; Ebola’da solunum şikayetleri nadirdir. Hastalığın 4. veya 5. gününden itibaren şiddetli kusma, yoğun sulu ishal ve karın ağrısı gibi ağır gastrointestinal, yani ‘ıslak’ belirtiler baskın hale gelir.”
Belirtilerin zaman içinde hafiflemek yerine ağırlaşmasının Ebola açısından dikkat edilmesi gereken noktalardan biri olduğunu belirten Gürüz, hastalığın ciddi sıvı kaybına neden olabildiğini vurguladı.
Ebola hava yoluyla bulaşmıyor
Ebola’nın hava yoluyla bulaşmadığının altını çizen Prof. Dr. Gürüz, virüsün başta kan olmak üzere kusmuk, dışkı, tükürük ve ter gibi enfekte vücut sıvılarıyla doğrudan temas yoluyla bulaşabildiğini belirtti.
Enfekte kişilerin eşyalarıyla temasın ve cenaze törenlerinde koruyucu ekipman kullanılmadan bulunmanın da risk oluşturabileceğini ifade eden Gürüz, korunmak için sıkı hijyen kurallarına uyulması ve vücut sıvılarıyla temastan kaçınılması gerektiğini söyledi.
Gürüz ayrıca yabani hayvan etlerinden uzak durulması gerektiğini, sağlık kuruluşlarında ise tam vücut koruyucu tulum ve çift kat eldiven gibi kişisel koruyucu ekipmanların kullanılmasının önem taşıdığını belirtti.
Ebola’ya karşı aşı ve tedavi seçenekleri
Prof. Dr. Gürüz, EBOV türüne karşı geliştirilen Ervebo aşısının etkili olduğunu, ancak diğer Ebola türleri için onaylı bir aşının bulunmadığını ifade etti.
Tedavide ise hastanın kaybettiği sıvının yerine konmasının ve semptomlara yönelik destek tedavisinin önemli olduğunu belirten Gürüz, Ebola’nın hava yoluyla bulaşmaması nedeniyle bariyer önlemleri ve sıkı enfeksiyon kontrol uygulamalarıyla bulaş riskinin azaltılabileceğini söyledi.