Londra Üniversitesi Hastanesi'nde gerçekleştirilen operasyonda, Bedfordshire'da yaşayan 48 yaşındaki Rhys Hibbert'in hipofiz bezinde bulunan tümör başarıyla çıkarıldı. Cerrahlar, yapay zeka destekli sistemin ameliyat sırasında görüntüleri anlık olarak analiz ederek önemli damar ve sinirlerin bulunduğu bölgeleri işaretlediğini ve böylece tümörün mümkün olduğunca büyük bölümünün güvenli şekilde alınmasına katkı sağladığını açıkladı. İki çocuk babası Hibbert'in yaklaşık 18 ay önce yürüyüş sırasında nöbet geçirmesi üzerine yapılan tetkiklerde, kafatasının tabanında bulunan hipofiz bezinde 11 milimetrelik iyi huylu bir tümör tespit edildi. Tümörün görme sinirlerine baskı yapmaya başlamasının ardından Hibbert'in görüş alanı daralırken, aşırı yorgunluk, baş dönmesi ve denge sorunları da yaşamaya başladığı belirtildi.
Yapay zeka ameliyat sırasında ikinci göz oldu
Operasyonda burun yoluyla kafatasının tabanına ilerletilen endoskop kullanılırken, tümörün çevresindeki önemli anatomik yapıların yerinin belirlenmesinde yapay zeka sistemi devreye girdi. İkinci bir ekranda ameliyat görüntülerini gerçek zamanlı olarak inceleyen sistem, cerrahi aletlerin konumunu takip ederken damar ve sinirlerin bulunma ihtimalinin yüksek olduğu bölgeleri işaretledi. Böylece cerrahların tümöre ulaşırken hayati yapılardan uzak durmasına yardımcı oldu. Araştırmacılar, sistemi yüzlerce hipofiz tümörü ameliyatının görüntüleriyle eğitti. Videolarda damar ve sinirlerin bulunduğu bölgelerin tek tek işaretlenmesiyle yapay zekanın önemli anatomik yapıları tanıması sağlandı. Ameliyatı gerçekleştiren Profesör Hani Marcus, sistemin bir cerrahın kariyeri boyunca karşılaşabileceğinden çok daha fazla operasyon görüntüsüyle eğitildiğini belirterek, teknolojinin uzman bir "ikinci göz" gibi kullanılabileceğini söyledi.
Cerrahlar kontrolü elinde tutuyor
Araştırma ekibi, yapay zekanın ameliyat sırasında yalnızca destekleyici bir araç olduğunu ve operasyonun tüm kontrolünün cerrahlarda kaldığını vurguladı. Sistemin en önemli özelliklerinden birinin gerçek zamanlı çalışması olduğu belirtilirken, araştırmacılar gelecekte cerrahların ihtiyaç duyduklarında yapay zekadan görüş alabileceği daha gelişmiş sistemler geliştirmeyi hedefliyor. Hipofiz tümörlerinin çıkarıldığı operasyonlarda tümörün tamamen alınamaması veya büyük bir kan damarının zarar görmesi gibi riskler bulunuyor. Bu nedenle cerrahi sırasında önemli anatomik yapıların doğru şekilde belirlenmesi büyük önem taşıyor.
"Bana hayatımı geri verdi"
Ameliyatın ardından görme yetisinde belirgin bir iyileşme yaşayan Hibbert, operasyon sonrasında gözlerini açtığında görüşünün çok daha net olduğunu söyledi. Ameliyatın üzerinden sekiz hafta geçtikten sonra görme yetisinin giderek düzeldiğini belirten Hibbert, daha önce yaşadığı yorgunluk ve diğer sorunların da ortadan kalktığını ifade etti. Hibbert, yaşadığı değişimi, "Bana hayatımı geri verdi" sözleriyle anlattı. Araştırmacılar ise gerçek bir ameliyatta kullanılan sistemle ilgili ilk sonuçlardan memnun olduklarını ve daha geniş kapsamlı klinik çalışmalar yürütmek için hazırlık yaptıklarını açıkladı.