Bursa Teknik Üniversitesi (BTÜ) tarafından düzenlenen BTÜ Konuşmaları programının konuğu, Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü ve Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan oldu. Mimar Sinan Yerleşkesi Turkuaz Salon’da gerçekleştirilen programa BTÜ Rektörü Prof. Dr. Naci Çağlar, Yıldırım Kaymakamı Metin Esen, akademisyenler ve öğrenciler katıldı. Prof. Dr. Gazanfer Anlı’nın moderatörlüğünde gerçekleşen “Yapay zekâ, sosyal medya ve bağımlılık döngüsü” başlıklı oturumda Tarhan, yapay zekânın insan psikolojisi, dijital bağımlılık ve aile yapısı üzerindeki etkilerini anlattı.
Yapay zekâ bilinçli bir varlık değil
Yapay zekânın insanlık tarihinde matbaanın icadı kadar büyük bir dönüşüm potansiyeli taşıdığını söyleyen Prof. Dr. Nevzat Tarhan, buna rağmen yapay zekânın “bilinçli bir varlık” olmadığının altını çizdi. Tarhan, “Yapay zekâ insandan daha çok şey biliyor olabilir ama insan olamaz. Eğer ona bir anne, baba gibi davranırsanız sizi yönetir; liderlik sizde olursa size hizmet eder” dedi. Yapay zekânın sorgulanmadan kullanılması hâlinde, özellikle ruhsal kırılganlığı olan kişilerde psikotik tablolara zemin hazırlayabileceği uyarısında bulundu.
Ergenlik öncesi dönem için büyük risk
Yapay zekânın ve ekranların, zihinsel olgunluğu tamamlanmamış bireylerde daha ağır etkiler oluşturduğunu vurgulayan Tarhan, “Zihinsel olgunluğu olmayan kişiler yapay zekâya aşırı bağlandığında halüsinasyon benzeri deneyimler yaşayabiliyor. Özellikle ergenlik öncesi dönem için ciddi risk söz konusu. Ekran maruziyeti 13 yaş öncesinde mutlaka sınırlandırılmalı” diye konuştu. Prof. Dr. Tarhan, ebeveynlere haftada en az bir gün ailece “dijital detoks” yapma çağrısında bulundu.
Dijital bağımlılık aile yapısını zayıflatıyor
Dijital bağımlılığın günümüzde madde ve kumar bağımlılıklarıyla aynı beyin mekanizmasını etkilediğini belirten Tarhan, “Dopamin, yani haz arayışı yaşamın merkezine yerleşmiş durumda. Hazcılık arttıkça yaşam amacı zayıflıyor; bu da egoizmi, yalnızlığı, mutsuzluğu ve aile yapısındaki bozulmayı tetikliyor” dedi. Yalnızlığın artık uluslararası kuruluşlar tarafından küresel bir tehdit olarak tanımlandığını hatırlatan Tarhan, ilk beş yıldaki boşanma oranları, evlilik dışı doğumların artışı ve tek ebeveynli aile sayısındaki yükselişin dünya genelinde endişe verici boyutlara ulaştığını ifade etti.
“Bir toplumu bozmak isteyenler önce kültürel ve psikolojik savaşla başlar. Bu nedenle kültürümüze ve aile yapımıza sahip çıkmak zorundayız. Zihinsel dönüşüm olmadan sosyal dönüşüm mümkün değildir” dedi.
Yapay zekâ terapist değil, sadece araç
Yapay zekâ destekli terapi uygulamalarına da değinen Prof. Dr. Nevzat Tarhan, terapinin özünün “bilgi yığını” değil, kişinin ihtiyacı olan doğru bilgiyi seçmek olduğunu vurguladı. Tarhan, “Yapay zekâ bilinçli bir varlık olmadığı için muayene yapamaz, beyin kimyasını değerlendiremez. Bu nedenle terapist olamaz; ancak terapistin işini kolaylaştıran bir araç olabilir” ifadelerini kullandı.
Program plaket takdimiyle sona erdi
Öğrencilerin sorularını da yanıtlayan Prof. Dr. Nevzat Tarhan, yapay zekâyı yasaklamak yerine bilinçli kullanmayı öğrenmenin önemine dikkat çekti. Program, BTÜ Rektörü Prof. Dr. Naci Çağlar’ın Prof. Dr. Nevzat Tarhan’a teşekkür plaketi takdimi ve toplu fotoğraf çekimiyle sona erdi.
