Tsinghua University bünyesinde çalışan uyku araştırmacısı Şiaoyu Li ve ekibi tarafından yürütülen geniş kapsamlı araştırma, kısa süreli uyku kaybının ardından alınan “telafi uykusunun” sağlık açısından önemli faydalar sağlayabileceğini ortaya koydu. Bilim dergisi Nature Communications’ta yayımlanan çalışmada, 85 binden fazla kişinin uyku verileri incelendi.
574 binden fazla gece analiz edildi
Araştırmacılar, toplamda 574 binden fazla geceye ait uyku kayıtlarını değerlendirdi. Veriler, katılımcıların önemli bölümünün bazı geceler normalden daha kısa süre uyuduğunu gösterdi. Ancak bu kişilerin yaklaşık yarısının, ertesi gece ortalama 1 saat daha fazla uyuyarak uyku açığını kapatmaya çalıştığı belirlendi.
Bilim insanları, bu “telafi uykusunun” uzun vadeli sağlık sonuçları üzerinde dikkat çekici etkileri olabileceğini ifade etti.
Ölüm riski yüzde 15 daha yüksek çıktı
Araştırmaya göre, kısa süreli uyku kaybının ardından ekstra uyku almayan kişilerde, 8 yıllık takip sürecinde ölüm riskinin yaklaşık yüzde 15 daha yüksek olduğu görüldü.
Buna karşılık, ertesi gün daha uzun uyuyan bireylerde ölüm riskinin, düzenli ve yeterli uyku alan kişilere yakın seviyelerde kaldığı tespit edildi. Bulgular, kısa süreli uyku eksikliğinin telafi edilmesinin vücut üzerindeki olumsuz etkileri kısmen azaltabileceğine işaret etti.
Uzmanlardan temkinli değerlendirme
University of Ottawa bünyesinde görev yapan uyku uzmanı Jean-Philippe Chaput, araştırmanın dikkat çekici sonuçlar sunduğunu ancak bunun sürekli az uyumanın güvenli olduğu anlamına gelmediğini söyledi.
Chaput, “Bu çalışma, telafi uykusunun kısa süreli uyku kaybını kısmen dengeleyebileceği fikrini destekliyor” değerlendirmesinde bulundu.
Uzmanlar ayrıca çalışmanın gözlemsel olduğunu, bu nedenle doğrudan neden-sonuç ilişkisi kurulamayacağını vurguladı. Araştırmada özellikle doğal olarak kısa uyuyan kişilerde, uyku eksikliğinin etkilerinin daha belirgin görüldüğü ifade edildi.
Modern yaşam alışkanlıkları öne çıktı
Araştırmacılar, telafi uykusunun çoğunlukla hafta sonlarında değil, hafta içinde gerçekleştiğini belirtti.
University of Washington bünyesinde uyku araştırmaları üzerine çalışan Nathaniel Watson ise insanların kaybettikleri uykuyu mümkün olan en kısa sürede geri almaya çalıştığını söyledi.
Watson, “Bu durum modern yaşamı daha iyi yansıtıyor” ifadelerini kullandı.
Yeni araştırmalar yolda
Bilim insanları, gelecekte telafi uykusunun kalp hastalıkları, diyabet ve nörolojik rahatsızlıklar üzerindeki etkilerini daha ayrıntılı incelemeyi planlıyor. Araştırmacılar, düzenli ve kaliteli uykunun hâlâ sağlıklı yaşamın temel unsurlarından biri olduğunun altını çiziyor.
