Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi, Birleşmiş Milletler 81’inci Genel Kurulu için bulundukları New York’ta 23 Eylül 2026’da bir araya geldi. Görüşmenin ardından yayımlanan ortak açıklamada, Türkiye ve Irak’ın güvenlik alanındaki iş birliğini derinleştirme konusunda anlaşmaya vardığı bildirildi. Açıklamada, Sincar’da devlet otoritesinin bütünüyle tesis edilmesi ve yasaklı yabancı silahlı unsurların varlığına son verilmesi konusunda mutabakata varıldığı belirtildi.
Başika-Zilkan yerleşkesi Irak’a devredilecek
Ortak açıklamanın en dikkat çeken başlıklarından biri Başika-Zilkan yerleşkesinin geleceği oldu. Buna göre, Irak’ın Sincar’daki güvenlik uygulamalarında kaydettiği ilerleme doğrultusunda ve kararlaştırılan mekanizma ile zaman çizelgesine bağlı olarak Türk kuvvetleri yerleşkeyi Irak Federal Hükümeti’ne kademeli şekilde teslim edecek. Bu nedenle açıklanan karar, Başika’daki askeri varlığın ani biçimde sona erdirilmesinden ziyade, Irak’ın sahadaki güvenlik uygulamalarında ilerleme göstermesine bağlı bir devir sürecine işaret ediyor.
Başika neden önemliydi?
Musul yakınındaki Başika, 2015’ten bu yana Türkiye’nin Irak’taki askeri varlığının önemli noktalarından biri oldu. Türkiye, ilk dönemde Başika’daki personelini Iraklı gönüllülere DEAŞ’la mücadele kapsamında eğitim vermek amacıyla konuşlandırmıştı. Sonraki süreçte Başika, Ankara-Bağdat arasındaki güvenlik görüşmelerinin de önemli başlıklarından biri haline geldi. 2024 yılında imzalanan Askeri, Güvenlik İşbirliği ve Terörle Mücadeleye Dair Mutabakat Zaptı kapsamında Başika’da Türkiye-Irak Ortak Eğitim ve İşbirliği Merkezi kurulması kararlaştırılmış, merkezin eğitim, bilgi ve tecrübe paylaşımı alanında faaliyet göstermesi öngörülmüştü.
Sincar’daki gelişmeler kararın merkezinde
Yeni mutabakatın Başika kararından önce açıklanan kısmında Sincar’daki güvenlik yapılanması öne çıkıyor. Türkiye ve Irak, bölgede Irak devlet otoritesinin tamamen tesis edilmesi ve yasaklı yabancı silahlı unsurların varlığına son verilmesi konusunda anlaştı. Ortak açıklamada bu unsurların adı doğrudan belirtilmedi; ancak haberlerde ve bölgeye ilişkin mevcut tartışmalarda bunun PKK’nın Sincar’daki yapılanmasıyla bağlantılı olduğu aktarılıyor. Sincar’ın Irak-Suriye sınırına yakın konumu, bölgedeki güvenlik yapılanmalarını Türkiye açısından da önemli hale getiriyor. Bu nedenle Başika’nın geleceği ile Sincar’daki güvenlik düzenlemelerinin aynı mutabakat içinde ele alınması, iki başlığın birbirinden bağımsız olmadığını gösteriyor.
Türkiye-Irak güvenlik ilişkisi yeni bir aşamaya mı giriyor?
Türkiye ile Irak arasındaki güvenlik ilişkileri son yıllarda kurumsal bir çerçeveye taşındı. 2024’te imzalanan güvenlik mutabakatıyla Bağdat’ta Ortak Güvenlik Koordinasyon Merkezi, Başika’da ise Ortak Eğitim ve İşbirliği Merkezi kurulması planlandı. Dışişleri Bakanlığı da o dönemde iki ülkenin terörle mücadele, güvenlik ve istihbarat alanındaki iş birliğini daha kurumsal hale getirmeyi hedeflediğini açıklamıştı. Yeni anlaşmayla birlikte ise Başika’daki askeri varlığın kademeli olarak Irak’a devredilmesi gündeme geldi. Bu durum, güvenlik iş birliğinin yalnızca Türkiye’nin sahadaki askeri varlığı üzerinden değil, Irak makamlarının bölgelerdeki güvenlik kapasitesinin artırılması üzerinden yürütülmesine yönelik yeni bir aşama olarak okunabilecek bir gelişme niteliğinde.
Kalkınma Yolu da aynı görüşmede gündeme geldi
Erdoğan ve Zeydi’nin görüşmesinde güvenlik başlığının yanında ekonomik iş birliği de ele alındı. Türkiye ve Irak, ikili ticaret ve yatırım hacminin genişletilmesi ile daha önce imzalanan anlaşmaların uygulanmasının hızlandırılması konusunda görüş birliğine vardı. Taraflar ayrıca Irak’ı Körfez’e, Türkiye üzerinden Avrupa’ya bağlaması planlanan Kalkınma Yolu Projesi’nin hızlandırılması konusunda da mutabık kaldı. Türkiye Dışişleri Bakanlığı, projeyi Irak’ın Basra’daki Al-Fav Limanı’nı yaklaşık 1200 kilometrelik kara ve demir yolu bağlantısıyla Türkiye’ye ve Avrupa’ya bağlamayı hedefleyen stratejik bir ulaşım projesi olarak tanımlıyor.
Başika’dan çekilme ne ifade ediyor?
Başika-Zilkan yerleşkesinin Irak’a devri, 2015’ten bu yana süren Türkiye’nin bu bölgedeki askeri varlığı açısından önemli bir değişiklik anlamına geliyor. Ancak ortak açıklamadaki koşullar, sürecin Irak’ın Sincar’daki güvenlik uygulamalarında kaydedeceği ilerlemeye ve üzerinde anlaşılmış takvime bağlandığını gösteriyor. Dolayısıyla yeni düzenlemenin sonucu yalnızca Başika’daki askeri varlığın geleceğiyle sınırlı olmayacak; Sincar’daki güvenlik yapılanması, Türkiye-Irak terörle mücadele iş birliği ve iki ülke arasındaki ekonomik projelerin ilerleyişi de sürecin önemli başl
