Türk Devletleri Teşkilatı nasıl kuruldu?
Türk Devletleri Teşkilatı (TDT), Türk devletleri arasındaki iş birliğini geliştirmek ve ortak hedefler doğrultusunda hareket etmek amacıyla kuruldu. Teşkilatın temelleri, 3 Ekim 2009’da Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye tarafından imzalanan Nahçıvan Anlaşması’yla atıldı.
İlk olarak Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi adıyla kurulan yapı, Türk Keneşi veya Türk Konseyi olarak da anıldı. İstanbul’da 12 Kasım 2021’de düzenlenen zirvede ise teşkilatın adı Türk Devletleri Teşkilatı olarak değiştirildi. 3 Ekim, Türk Devletleri İşbirliği Günü olarak kutlanıyor.
Üye ve gözlemci ülkeler hangileri?
Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan teşkilatın tam üyeleri arasında yer alıyor. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC), Macaristan ve Türkmenistan ise gözlemci statüsünde bulunuyor.
Merkezi İstanbul’da bulunan TDT; ekonomi, siyaset, eğitim, kültür, savunma, güvenlik, ulaştırma, gümrük, turizm ve spor gibi çeşitli alanlarda iş birliğini geliştirmeyi amaçlıyor.
Teşkilatın yapısında Devlet Başkanları Konseyi, Dışişleri Bakanları Konseyi, Aksakallar Konseyi, Kıdemli Memurlar Komitesi ve Sekretarya bulunuyor.
Türk Dünyası’nda ortak projeler öne çıkıyor
Türk Devletleri Teşkilatı, ortak tarihi ve kültürel değerlerin korunmasının yanı sıra ekonomik ve siyasi ilişkilerin geliştirilmesine yönelik projeler yürütüyor. Türk İpek Yolu Projesi, ortak alfabe çalışmaları ve kültürel iş birlikleri bu çalışmalar arasında yer alıyor.
Türk Akademisi bünyesindeki Ortak Türk Alfabesi Komisyonu, 34 harften oluşan ortak alfabe üzerinde uzlaşmaya vardı. Çalışmanın, Türk dilleri konuşan toplumlar arasındaki kültürel iletişimin geliştirilmesine katkı sağlaması hedefleniyor.
Teşkilat ayrıca Türk Devletleri Parlamenter Asamblesi (TÜRKPA), Uluslararası Türk Akademisi, Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı (TÜRKSOY), Türk Yatırım Fonu ve Türk Kültür ve Miras Vakfı gibi kuruluşlarla iş birliği yürütüyor.
Uluslararası kuruluşlarla ilişkiler geliştiriliyor
Türk Devletleri Teşkilatı, Birleşmiş Milletler (BM), Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT), İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) ve Dünya Gümrük Örgütü gibi uluslararası kuruluşlarla da ortaklık ilişkileri sürdürüyor.
Macaristan’ın başkenti Budapeşte’de temsilcilik açan teşkilat, Avrupa Birliği (AB), AGİT, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) ve Vişegrad Grubu gibi yapılarla ilişkilerini geliştirmeyi ve Avrupa’daki görünürlüğünü artırmayı hedefliyor.
Türk Dünyası-2040 Vizyonu ile gelecek hedefleniyor
Türk Devletleri Teşkilatı, Türk Dünyası-2040 Vizyonu Belgesi ile uzun vadeli hedeflerini belirledi. Belgede karşılıklı güvenin pekiştirilmesi, siyasi dayanışmanın güçlendirilmesi, ekonomik ve teknik iş birliğinin geliştirilmesi ve toplumlar arasındaki ilişkilerin artırılması öncelikler arasında yer alıyor.
TDT Devlet Başkanları, Kazakistan’da düzenlenen zirvede “Türk Devri” sloganıyla bir araya gelerek savunma sanayisi ve askerî konularda iş birliğinin geliştirilmesi yönünde kararlar aldı.
Türk Devletleri Teşkilatı’nın bayrağı neyi simgeliyor?
6 Kasım 2024’te Bişkek’te düzenlenen Devlet Başkanları Konseyi toplantısında kabul edilen TDT bayrağı, Türk halklarının ortak tarihini ve kültürel mirasını simgeliyor.
Turkuaz zemin üzerinde güneş, hilal, yıldız ve sekizgen şeklinin yer aldığı bayrakta, Türk devlet geleneğine ve ortak değerlere vurgu yapılıyor. Selçuklu yıldızı olarak da bilinen sekiz köşeli yıldız, Türk-İslam kültüründeki tarihî semboller arasında bulunuyor.
13’üncü zirve Ankara’da düzenlenecek
Türk Devletleri Teşkilatı, 2025 yılında Azerbaycan’ın Gebele kentinde gerçekleştirilen 12’nci zirvenin ardından yeni toplantılarla iş birliğini geliştirmeyi sürdürüyor. Teşkilatın 13’üncü zirvesinin 30 Ekim 2026’da Ankara’da düzenlenmesi planlanıyor.
Ortak tarih, dil ve kültür temelinde şekillenen teşkilat, üye ve gözlemci ülkeler arasındaki ilişkileri farklı alanlarda güçlendirmeyi ve Türk Dünyası’nın uluslararası iş birliğindeki rolünü artırmayı amaçlıyor.
