Türkiye İstatistik Kurumu, Türkiye ekonomisindeki girişimlerin faaliyet alanları, istihdam, ciro ve üretim değerlerine ilişkin 2025 yılı verilerini yayımladı. Sanayi ve hizmet istatistiklerinin geçici sonuçlarına göre, Türkiye'de geçen yıl faal girişimlerin önemli bölümü hizmet ve ticaret sektörlerinde faaliyet gösterirken, ciro ve üretim tarafında sanayi ve ticaret sektörlerinin ağırlığı dikkat çekti. TÜİK verileri, 2025 yılında Türkiye ekonomisinin farklı sektörlerindeki girişim sayısı ve istihdam dağılımının yanı sıra işletmelerin oluşturduğu toplam ciro ile üretim değerine ilişkin kapsamlı bir tablo ortaya koydu.
Girişimlerin yarıya yakını hizmet sektöründe
2025 yılında Türkiye'deki faal girişimlerin yüzde 48,4'ü hizmet sektöründe faaliyet gösterdi. Hizmet sektörünü yüzde 31,6 ile ticaret, yüzde 12,4 ile sanayi sektörü izledi. Hizmet sektörü yalnızca girişim sayısında değil, istihdamda da ilk sırada yer aldı. Toplam istihdamın yüzde 41,2'sini hizmet sektöründe faaliyet gösteren girişimler oluştururken, sanayinin istihdamdaki payı yüzde 26,1 olarak hesaplandı. Böylece hizmet sektörü, hem girişim sayısı hem de istihdam açısından Türkiye ekonomisinde en geniş paya sahip alan olarak öne çıktı.
Ciroda ticaret sektörü öne çıktı
Sektörlerin toplam cirodan aldığı paya bakıldığında ise ilk sırada ticaret yer aldı. Ticaret sektörünün toplam cirodaki payı yüzde 46,8 olarak gerçekleşti. Girişim ve istihdam sayısında ilk sırada bulunan hizmet sektörünün toplam cirodaki payı yüzde 17,8 olurken, sanayi sektörünün cirodaki payı yüzde 28,5 olarak kaydedildi. Veriler, ticaret sektörünün Türkiye ekonomisinde oluşturulan toplam ciro açısından belirgin bir ağırlığa sahip olduğunu gösterdi.
En yüksek üretim değeri imalat sanayisinde
2025 yılında en yüksek üretim değeri imalat sanayisinde gerçekleşti. İmalat sanayisinin üretim değeri 27 trilyon 886 milyar liraya ulaşırken, ticaret sektöründe 9 trilyon 134 milyar liralık üretim değeri kaydedildi. İnşaat sektörünün üretim değeri 7 trilyon 976 milyar lira olurken, ulaştırma ve depolama sektöründe bu rakam 6 trilyon 801 milyar lira olarak hesaplandı. Elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı sektörünün üretim değeri ise 4 trilyon 422 milyar lira oldu.
Türkiye'de 4 milyondan fazla aktif girişim bulunuyor
TÜİK'in geçici sonuçlarına göre, 2025 yılında Türkiye'deki aktif girişim sayısı 4 milyon 16 bin 59 olarak kaydedildi. Bu girişimlerin gerçekleştirdiği toplam ciro 124 trilyon 816 milyar liraya ulaşırken, toplam üretim değeri 71 trilyon 351 milyar lira oldu. Faktör maliyetiyle katma değer 22 trilyon 201 milyar lira olarak hesaplanırken, mal ve hizmetlerin toplam satın alışları 108 trilyon 507 milyar liraya ulaştı. Türkiye genelinde söz konusu girişimlerde toplam 20 milyon 122 bin 817 kişinin istihdam edildiği bildirildi.
Büyük işletmeler cironun üçte birinden fazlasını oluşturdu
Çalışan sayısına göre işletmelerin oluşturduğu toplam ciroda en yüksek pay, 250 ve üzeri çalışanı bulunan girişimlere ait oldu. Bu gruptaki işletmeler toplam cironun yüzde 34,3'ünü oluşturdu. Ciroda 250 ve üzeri çalışan grubunu yüzde 25,8 ile 1-9 çalışanı bulunan girişimler, yüzde 20,1 ile 50-249 çalışan grubundaki girişimler ve yüzde 19,8 ile 10-49 çalışanı bulunan girişimler takip etti. İstihdam dağılımında ise 1-9 çalışanı bulunan girişimler yüzde 36,4'lük payla ilk sırada yer aldı. 250 ve üzeri çalışanı bulunan girişimlerin toplam istihdamdaki payı yüzde 27 olurken, 10-49 çalışan grubunun payı yüzde 19,6, 50-249 çalışan grubunun payı ise yüzde 17 olarak gerçekleşti.
İmalat sanayisinde düşük teknoloji ağırlığı
İmalat sanayisindeki girişimlerin teknoloji düzeylerine göre dağılımında düşük teknolojili faaliyetler öne çıktı. 2025 yılında imalat sanayisinde faaliyet gösteren girişimlerin yüzde 54,4'ünün düşük teknoloji faaliyetlerinde yer aldığı belirlendi. Düşük teknoloji faaliyetlerinde bulunan bu girişimler, imalat sanayisindeki toplam istihdamın yüzde 47,9'unu oluştururken, sektörün toplam cirosundan yüzde 35,8 pay aldı.
Kesin sonuçlar aralık ayında açıklanacak
TÜİK tarafından açıklanan rakamların 2025 yılına ilişkin geçici sonuçlardan oluştuğu belirtildi. Kurum, 2009-2024 dönemine ilişkin bazı geriye dönük seriler ile 2025 yılına ait kesin sonuçları aralık ayında yayımlayacak. Böylece yıl sonunda açıklanacak kesin verilerle birlikte Türkiye'deki girişimlerin sektörlere göre dağılımı, istihdam yapısı, ciro ve üretim değerlerine ilişkin daha kapsamlı ve güncel tablo ortaya çıkmış olacak.
