ABD ile İran arasında olası bir anlaşmaya ilişkin belirsizlik sürerken, ABD Başkanı Donald Trump sosyal medya platformu Truth Social üzerinden uzun bir açıklama yaptı.
İran ile müzakerelerin olumlu şekilde ilerlediğini belirten Trump, “Ya herkes için harika bir anlaşma olacak ya da hiç anlaşma olmayacak” ifadelerini kullandı. Savaş ihtimaline karşı hazırlıklı olduklarını söyleyen Trump, buna rağmen kimsenin savaş istemediğini vurguladı.
Bölge liderlerine İbrahim Anlaşmaları çağrısı
Trump, geçtiğimiz hafta sonu Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile birlikte Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Pakistan, Mısır, Ürdün ve Bahreyn liderleriyle yaptığı görüşmelere atıfta bulundu.
ABD Başkanı, görüştüğü liderlere eş zamanlı olarak İbrahim Anlaşmaları’nı imzalamaları gerektiğini söylediğini ifade etti.
İbrahim Anlaşmaları’nın bölge ülkeleri açısından önemli sonuçlar doğuracağını savunan Trump, anlaşmanın “5000 yıldır ilk kez Orta Doğu’ya gerçek güç, kuvvet ve barış getireceğini” öne sürdü.
“Suudi Arabistan ve Katar derhal imzalamalı”
Trump açıklamasında, “Suudi Arabistan ve Katar’ın derhal imzalamasıyla başlamalı ve diğer herkes de aynı yolu izlemelidir” ifadelerine yer verdi.
Anlaşmayı imzalamayan ülkelerin barış sürecinin bir parçası olmaması gerektiğini savunan Trump, “Eğer imzalamazlarsa, kötü niyet gösterdikleri için barış anlaşmasının parçası olmamalılar” dedi.
Trump ayrıca görüştüğü birçok liderin, anlaşmanın imzalanması halinde İran’ın da İbrahim Anlaşmaları’nın bir parçası olmasından memnuniyet duyacaklarını kendisine ilettiğini söyledi.
ABD Başkanı, “Eğer İran benimle anlaşma imzalarsa, ABD Başkanı olarak onların da bu eşsiz Dünya Koalisyonu’nun bir parçası olmaları benim için bir onur olacaktır” ifadelerini kullandı.
Trump, paylaşımını diplomatik temsilcilerine İbrahim Anlaşmaları sürecini başlatmaları ve başarıyla tamamlamaları yönünde talimat verdiğini belirterek sonlandırdı.
İbrahim Anlaşmaları nedir?
İbrahim Anlaşmaları, Donald Trump’ın ilk başkanlık döneminde 2020 yılında Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn ve Fas’ın İsrail ile ilişkilerini normalleştirmesiyle başladı.
Anlaşmalar, “bölgesel iş birliğini” ve “dinler arası hoşgörüyü teşvik etmeyi” amaçlıyor. Sürece daha sonra Sudan da dahil olurken, 2025 yılında Kazakistan’ın da anlaşmaya katılacağının belirtildiği ifade edildi.
İranlı heyet Katar’a gitti
İran’ın baş müzakerecisi Muhammed Galibaf ile Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD ile İran arasında çatışmayı sona erdirecek olası anlaşmaya ilişkin Katar Başbakanı ile görüşmek üzere Doha’ya gitti.
Görüşmelerde önceliğin Hürmüz Boğazı ve İran’ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokuna verildiği belirtildi. İran Merkez Bankası Başkanı’nın da dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılmasını görüşmek üzere heyette yer aldığı aktarıldı.
"Yakın zamanda anlaşma olur denemez”
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, ABD ile bir anlaşma taslağı üzerinde uzlaşı sağlandığını ancak yakın zamanda kesin bir anlaşmaya varılacağını söylemenin mümkün olmadığını ifade etti.
İranlı sözcü, olası anlaşmanın Hürmüz Boğazı’nın yönetimine ilişkin özel maddeler içermediğini, boğazın yönetiminin kıyı ülkelerine ait olduğunu vurguladı.
Hürmüz Boğazı geçişlerinden ücret alınmayacağını ifade eden sözcü, sağlanacak hizmetlerin bir bedel gerektirmesinin normal olduğunu ancak bunun geçiş ücreti olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi.
İran’ın şu aşamada Pakistan’a bir heyet gönderme planı olmadığını belirten sözcü, birçok konuda sonuç alındığını ancak bunun anlaşmanın yakın olduğu anlamına gelmediğini dile getirdi.
Pakistan’dan arabuluculuk mesajı
Arabulucu ülke Pakistan’ın Başbakanı Şehbaz Şerif, ABD ile İran arasında devam eden süreçte “işlerin doğru yönde ilerlediğini” söyledi.
Şerif, İslamabad yönetiminin iki taraf arasında müzakere yoluyla çözüm üretmek için yürüttüğü arabuluculuk çalışmalarında ilerleme kaydedildiğini belirtti.
“Ya anlaşırız ya başka yolla anlaşırız”
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, ABD’nin İran ile ya iyi bir anlaşma yapacağını ya da “başka bir yolla” anlaşacağını söyledi.
Hindistan ziyareti sırasında gazetecilere konuşan Rubio, ABD’nin alternatif yöntemleri değerlendirmeden önce diplomasiye her türlü şansı vereceğini ifade etti.
Rubio, “Boğazı açma ve nükleer mesele konusunda çok gerçek, önemli ve sınırlı zamanlı bir müzakereye girmek için masada oldukça sağlam şeyler var, umarım bunu başarabiliriz” dedi.
İran’ın Tasnim haber ajansı ise anlaşmanın iptal edilme ihtimalinin halen bulunduğunu öne sürdü. Ajans, ABD’nin İran’ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması da dahil olmak üzere anlaşmanın bazı maddelerini engellediğini savundu.
“Zaman ABD’nin tarafında”
Öte yandan Donald Trump, diplomatik temsilcilerine İran ile aceleci bir anlaşma yapılmaması yönünde talimat verdiğini açıkladı.
Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, “Zamanın ABD’nin tarafında” olduğunu belirterek, “Anlaşmaya varılıp, onaylanıp ve imzalanana kadar abluka tam olarak yürürlükte kalacaktır. Her iki taraf da zaman ayırmalı ve doğru olanı yapmalıdır” ifadelerini kullandı.
“İran’ın nükleer tehdidi ortadan kalkmalı”
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, kendisi ve Donald Trump’ın İran ile yapılacak olası nihai anlaşmanın Tahran’ın oluşturduğu nükleer tehdidi tamamen ortadan kaldırması gerektiği konusunda hemfikir olduğunu söyledi.
Telegram üzerinden açıklama yapan Netanyahu, İran’ın nükleer zenginleştirme tesislerinin sökülmesi ve zenginleştirilmiş nükleer materyalin ülke dışına çıkarılması gerektiğini ifade etti.