Teknolojinin gelişmesiyle birlikte günlük hayatta kullanılan pek çok geleneksel ürün yerini plastik ve sentetik malzemelere bırakırken, takunya da bu değişimden etkilenen zanaatlardan biri oldu. Geçmişte özellikle ıslak zeminlerde, hamamlarda ve camilerde kullanılan takunyalar, günümüzde sınırlı alanlarda tercih ediliyor. Tire’de yaşayan usta Nihat Yakın ise mesleğini yeni kullanım alanları oluşturarak sürdürmeye çalışıyor.
Takunyanın kullanım alanı zamanla daraldı
Ayakkabıcılıkla başladığı meslek hayatında takunya üretimine yönelen Nihat Yakın, geleneksel ürünün geçmişte yalnızca ihtiyaç amacıyla kullanılmadığını, aynı zamanda kültürel anlamlar da taşıdığını belirtti.
Takunyaların geçmişte özellikle bahçeli evlerde ve suyla temas edilen alanlarda tercih edildiğini anlatan Yakın, ürünlerin renklerinin de toplumsal anlamlar taşıdığını söyledi. Genç kızların daha canlı renklerde, yaşlı veya eşini kaybetmiş kadınların ise daha koyu renklerde takunyalar kullandığını aktaran Yakın, insanların geçmişte kıyafet ve takunya renklerinden kişinin durumuna ilişkin fikir edinebildiğini ifade etti.
Takunyanın suyu kolayca çekmesi ve kısa sürede kuruması nedeniyle sağlıklı bir kullanım sunduğunu belirten Yakın, plastik ve naylon terliklerin yaygınlaşmasıyla birlikte mesleğin giderek gerilediğini dile getirdi.
Geleneksel ürünlere yeni kullanım alanları
Takunyanın günümüzdeki kullanımının geçmişe göre oldukça azaldığını belirten Yakın, zanaatın tamamen unutulmaması için üretim anlayışını değiştirdi.
Osmanlı döneminde özellikle gelin hamamlarında kullanılan takunyaların üzerindeki süslemelerin ve motiflerin önemli bir ayırt edici özellik olduğunu anlatan Yakın, bu geleneği günümüzde farklı ürünlerle sürdürdüklerini söyledi.
Tire’de üretimini sürdüren usta, takunyaların yanı sıra minyatür modeller, biblolar, aksesuarlar ve anahtarlıklar hazırlıyor. Geleneksel ürünlerin özellikle çocuklara ve gelinlere hediye olarak alındığını belirten Yakın, böylece takunyanın evlerde dekoratif bir eşya olarak da yaşatıldığını ifade etti.
Yeni ustalar yetişmesini istiyor
Takunya ustalığının geleceğinden endişe duyduğunu ancak zanaatın yeni kuşaklara aktarılabileceğine inandığını belirten Yakın, öğrenmek isteyenlere destek vermeye hazır olduğunu söyledi.
Geleneksel mesleklerin yaşatılabilmesi için yeni ustaların yetişmesinin büyük önem taşıdığını vurgulayan Yakın, gücü yettiği sürece üretmeye devam edeceğini belirtti. Yakın, takunya ustalığının gelecek nesiller tarafından da sürdürülmesinin ve unutulmaya yüz tutan bu zanaata sahip çıkılmasının en büyük dileği olduğunu ifade etti.
