Avrupa Birliği, İsviçre merkezli ilaç şirketi Roche tarafından geliştirilen ve Alzheimer hastalığını kan üzerinden tespit edebilen “Elecsys pTau217” testine kullanım onayı verdi. Roche tarafından yapılan açıklamada, testin CE işareti aldığı ve böylece Avrupa genelinde kullanımına izin verildiği belirtildi. Eli Lilly and Company işbirliğiyle geliştirilen test, Alzheimer’ın erken tanısında yeni bir yöntem olarak değerlendiriliyor.
Testin amacı ve çalışma sistemi
Elecsys pTau217 testi, kandaki pTau217 protein seviyesini ölçerek Alzheimer hastalığıyla ilişkili beyin değişimlerini tespit etmeyi hedefliyor. Testte yüksek pTau217 seviyesi, beyinde Alzheimer ile ilişkilendirilen amiloid plaklarının bulunma ihtimaline güçlü bir işaret olarak kabul ediliyor. Düşük sonuç ise hastalığın olasılığının düşük olduğunu göstererek ileri tetkik ihtiyacını azaltabiliyor. Bu sayede beyin görüntüleme ya da beyin omurilik sıvısı analizi gibi daha invaziv yöntemlere gerek kalmadan ön değerlendirme yapılabiliyor.
Tanı sürecinde yeni dönem
Roche yetkilileri, testin hem birinci hem de ikinci basamak sağlık hizmetlerinde kullanılabileceğini ve aile hekimlerinin hastaları daha hızlı şekilde uzmanlara yönlendirmesine imkân sağlayacağını belirtiyor. Roche Diagnostics CEO’su Matt Sause, mevcut tanı süreçlerinin uzun ve zorlayıcı olduğunu vurgulayarak, kan temelli bu yöntemin erken müdahale açısından önemli bir adım olduğunu ifade etti. Testin yaygınlaşmasıyla birlikte hem hastaların tanı sürecinin hızlanması hem de sağlık sistemlerindeki yükün azalması bekleniyor.
Alzheimer vakalarında artış
Alzheimer, demans vakalarının yüzde 60 ila 80’ini oluşturan en yaygın hastalık olarak biliniyor. Avrupa Birliği’nde 60 yaş üstü demans vakalarının sayısı yıllar içinde hızla artış gösterdi. OECD verilerine göre 2000 yılında 5,9 milyon olan vaka sayısı 2018’de 9,1 milyona yükselirken, bu sayının 2030’da 13,4 milyona, 2050’de ise yaklaşık 18,7 milyona ulaşması öngörülüyor. Uzmanlar, erken tanı yöntemlerinin bu artan hasta yükü açısından kritik öneme sahip olduğunu belirtiyor.
Şirketlerden açıklama
Eli Lilly and Company yöneticisi Carole Ho, Alzheimer hastalığında erken tanının hem hastalar hem de aileleri için sürecin en önemli adımı olduğunu ifade etti. Ho, zamanında konulan tanının bakım sürecini doğrudan etkilediğini ve hastalığın yönetiminde belirleyici rol oynadığını söyledi.