Çocukların dijital platformlarda geçirdiği süre ve algoritmaların ruh sağlığı üzerindeki olası etkileri, Avrupa’da yeni düzenlemelerin gündeme gelmesine yol açtı. Avrupa Birliği Komisyonu’nun hazırladığı “AB Çocuk Yasası” teklifiyle, çocukları çevrim içi ortamda daha güçlü biçimde korumak ve platformların kullanıcıları uzun süre ekranda tutan özelliklerine müdahale etmek hedefleniyor. Teklif kapsamında sonsuz kaydırma özelliğine yönelik yasaklama, gece saatlerinde bildirimlerin engellenmesi ve çocukların hesaplarının varsayılan olarak gizli tutulması gibi önlemler değerlendiriliyor. Yapay zekâ destekli dijital arkadaş uygulamalarının çocuklarla duygusal bağ kurmasına ilişkin kısıtlamalar da düzenlemenin gündemindeki başlıklar arasında yer alıyor.
Sonsuz kaydırma ve bildirimlere sınırlama gündemde
Sosyal medya platformlarında kullanıcıların içerikler arasında kesintisiz geçiş yapmasını sağlayan sonsuz kaydırma özelliği, yeni düzenlemenin öne çıkan başlıklarından biri. Bu özelliğin kullanıcıların ekran başında geçirdiği süreyi artırabilmesi nedeniyle çocuklara yönelik kullanımının yasaklanması veya sınırlandırılması öngörülüyor. Taslakta ayrıca çocukların uyku saatlerinde bildirimlerle rahatsız edilmesinin önlenmesi, yabancılardan gelen mesajlara karşı daha güçlü koruma sağlanması ve çocuk hesaplarının otomatik olarak gizli hâle getirilmesi gibi tedbirler bulunuyor. Yapay zekâ destekli dijital arkadaş uygulamalarında ise çocukların duygusal açıdan yönlendirilmesini önlemeye yönelik kısıtlamalar planlanıyor. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da çocukların dijital platformların etkisinden korunması gerektiğini vurguladı. Macron, “Çocuklarımızın ve ergenlerimizin beyni satılık değildir. Çocuklarımızın ve ergenlerimizin duyguları satılık değildir ve manipüle edilemez. Ne Amerikan platformları tarafından ne de Çin algoritmaları tarafından” ifadelerini kullandı.
Avrupa ülkeleri sosyal medyaya yaş sınırı getirmeyi tartışıyor
Avrupa Birliği düzeyindeki çalışmaların yanı sıra üye ülkeler de çocukların sosyal medya kullanımını sınırlandırmaya yönelik adımlar atıyor. Fransa ve Polonya’da 15 yaş altındaki çocuklara yönelik yasak planları gündeme gelirken İtalya ve Danimarka da 15 yaş sınırı üzerinde duruyor. Bu kapsamda kullanıcıların yaşlarını doğrulamasını sağlayacak sistemler de tartışılıyor. İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, 16 yaşın altındaki çocukların sosyal medyaya erişiminin yasaklanacağını açıkladı. Sanchez, platformların yalnızca kullanıcıların yaşlarını beyan etmelerine dayanan yöntemlerle yetinmemesi gerektiğini belirterek etkili yaş doğrulama sistemlerinin zorunlu olacağını söyledi. İngiltere ve Norveç’te de 16 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımını sınırlandırmaya yönelik düzenlemeler gündemde. Portekiz’de hazırlanan tasarıda ise 13 yaş altındaki çocukların sosyal medyaya erişiminin yasaklanması, 15 yaşına kadar olan çocuklar için ebeveyn onayına dayalı bir sistem uygulanması öngörülüyor.
Düzenlemelerin yürürlüğe girmesi için onay gerekiyor
Avrupa’da çocukların dijital güvenliğini artırmaya yönelik planlar, sosyal medya platformlarının çalışma biçiminde değişikliklere yol açabilecek kapsamda değerlendiriliyor. Ancak Avrupa Birliği düzeyinde hazırlanan teklif ile ülkelerin ulusal düzenlemeleri ayrı yasal süreçlere tabi bulunuyor. AB Komisyonu’nun teklifi ve ulusal düzeyde gündeme getirilen planların hayata geçebilmesi için gerekli yasal süreçlerin tamamlanması gerekiyor. Düzenlemelerin son hâli, çocukların sosyal medya hesaplarına erişiminden platformların tasarımına ve yapay zekâ destekli uygulamalarla etkileşimlerine kadar pek çok alanı etkileyebilir.
