SGK denetimleri sıklaştı
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), son yıllarda sahte sigortalılık uygulamalarına karşı denetimlerini artırdı. Kurumun incelemelerinde özellikle çalışmadan sigortalı gösterilme, usulsüz prim ödemeleri ve paravan şirketler üzerinden yürütülen işlemler öne çıkıyor.
En yaygın yöntem: Çalışmadan sigortalı gösterilme
Hürriyet yazarı Noyan Doğan’a göre en sık karşılaşılan yöntem, prim günü eksik olan kişilerin fiilen çalışmadıkları halde bir tanıdığının şirketinde sigortalı gösterilmesi.
Bu modelde kişiler, SGK’ya ödenmesi gereken primleri şirket sahibine ödüyor, işveren de bu tutarı prim olarak yatırıyor. Denetimlere takılmamak için bazı işverenlerin sigortalı gösterilen kişilere asgari ücret tutarında ödeme yaptığı da belirtiliyor.
Paravan şirketler ve özel amaçlı sigortalılık
SGK’nın radarına giren bir diğer uygulama ise sahte ya da paravan şirketler. Gerçekte ticari faaliyeti bulunmayan bu yapılar, yalnızca sigortalı bildirimi yapmak amacıyla kuruluyor.
Doğan’ın aktardığına göre bu şirketler belirli bir ücret karşılığında kişileri sigortalı gösteriyor. Bazı kişilerin bilinçli olarak bu yönteme başvurduğu, bazılarının ise farkında olmadan bu sistemin parçası haline geldiği ifade ediliyor.
Noyan Doğan yazısında şu tespit ve örnekleri paylaştı:
"SGK, son yıllarda sahte sigortalılıkla ciddi şekilde mücadele ediyor. Sahte sigortalıları, sahte sigortalılıkla emekli olanları ya da sahte sigortalılıkla devletten sağlık hizmeti alanları bir şekilde tespit ediyor. Kimlerin hem sigortalılığı hem de emekliliği iptal ediliyor? Daha doğrusu hangi durumların sahte sigortalılık sayıldığını ve SGK’nın radarına takıldığını madde madde sıralayayım.
En çok başvurulan yöntem, prim gün sayısı emeklilik için yetmeyenlerin, çalışmadığı halde bir tanıdığının şirketinde kendini sigortalı göstermesi. Bu durumda SGK’ya ödenmesi gereken primleri kişiler, şirket sahibine ödüyor, o da gidip SGK’ya prim olarak yatırıyor. Böyle 3 yıl, 5 yıl, hatta daha fazla kendini sigortalı gösteren var. Hatta SGK duruma uyanmasın diye bu kişilere şirket sahipleri tarafından asgari ücret tutarı bile yatırılıyor.
Kişileri sigortalı göstermek ve emekli etmek için kurulmuş paravan ya da sahte şirketler var. Bunlar; gerçekte ticari ve mesleki faaliyeti olmadığı halde, işyeri dosyasından sahte sigortalılık bildirimi yapmak amacıyla, çoğu kez gerçekte var olmayan adresler beyan edilerek sadece sahte sigortalı bildirmek amacıyla işyeri dosyası tescil edilen yerler. Bu şirketler belirli ücret karşılığı kişileri sigortalı gösteriyor. Bazı kişiler bu şirketleri bilerek kendini sigortalı gösteriyor ama bazıları da bilmeden bu tuzağa düşebiliyor.
Kimileri, hamilelik döneminde sağlık hizmetlerinden yararlanabilmek ve doğum öncesi ile sonrasında iş göremezlik ödeneğinden faydalanmak için bir yerde kendini çalışıyor gösteriyor.
Kimileri de Bağ-Kurlu olup da daha yüksek emekli maaşı alabilmek için kendini başka şirkette SSK’lı gösteriyor.
Protez giderlerini SGK’dan alabilmek için kendini sigortalı gösterenler de var."
Tespit halinde ağır yaptırımlar
Sahte sigortalılık tespit edildiğinde SGK’nın uyguladığı yaptırımlar oldukça kapsamlı.
Buna göre:
-
Sigortalılık ve prim günleri iptal ediliyor
-
Ödenen primler iade edilmiyor
-
Emekli aylığı kesiliyor ve emeklilik iptal ediliyor
-
Ödenmiş maaşlar faiziyle geri alınıyor
-
Sağlık harcamaları geri isteniyor
Ayrıca sahte sigortalı ve bu işlemlere aracılık eden işverenler hakkında adli süreç başlatılıyor. İşverenler ciddi idari para cezalarıyla karşı karşıya kalırken, sahtecilik fiili nedeniyle hapis cezası istemi de gündeme gelebiliyor.
Rakamlar dikkat çekiyor
Noyan Doğan’ın paylaştığı verilere göre, 2024 yılında 2 binden fazla sahte işyeri ve 97 bin sahte sigortalı tespit edildi. Son beş yılda belirlenen sahte sigortalı sayısının ise 650 bini aştığı belirtiliyor.
SGK’nın denetim faaliyetlerinin önümüzdeki dönemde de artarak devam etmesi bekleniyor.
