Sayıştay’ın İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin 2025 yılı hesap ve işlemlerine ilişkin denetim raporunda, eski Büyükşehir Belediye Başkanı Aziz Kocaoğlu döneminde imzalanan Ödemiş Entegre Katı Atık Yönetim Tesisi ek protokolüne ilişkin tespitler yer aldı.
29 Mart 2019’da imzalanan ek protokolle sözleşmenin kapsamının genişletildiği, gerekli görüş ve onayların alınmadığı ve işletmeci firmaya mali avantaj sağlandığı değerlendirildi. Sayıştay, protokolü imzalayan belediye başkanı hakkında da idari ve adli süreç işletilmesi gerektiğini bildirdi.
Yerel seçimden iki gün önce imzalandı
Ödemiş Belediyesi tarafından 28 Kasım 2013’te imzalanan tesisin yapım ve işletme sözleşmesine, İzmir Büyükşehir Belediyesi 9 Kasım 2016 tarihli üçlü protokolle taraf oldu.
Aziz Kocaoğlu’nun başkanlığı döneminde, 31 Mart 2019 yerel seçimlerinden iki gün önce imzalanan ek protokolle Kiraz, Beydağ, Tire ve Bayındır ilçelerinin evsel atıkları da sözleşme kapsamına dahil edildi.
Sayıştay, söz konusu değişiklikte Danıştay görüşü, İçişleri Bakanlığı kararı ve belediye meclisi onayı için öngörülen süreçlerin işletilmediğini tespit etti.
Firmaya mali avantaj sağlandığı değerlendirildi
Denetim raporunda, Büyükşehir Belediyesinin yükümlülükleri genişletilmesine rağmen firmaya ödenecek katkı payının artırılmaması eleştirildi.
Diğer atık tesislerine ilişkin sözleşmelerde belediyenin kira veya hasılat payı elde edebildiği belirtilirken, Ödemiş tesisinde net kârın yüzde 3,8’i oranında katkı payı öngörüldüğüne dikkat çekildi. Tesisin yatırım maliyetinin amortisman yoluyla belediyeden talep edilmesine olanak tanıyan sözleşme yapısı da eleştirildi.
Sayıştay, dört ilçenin atıklarının da belediyenin yükümlülüklerine dahil edilmesinin sözleşmenin mali sürdürülebilirliğini olumsuz etkilediği değerlendirmesinde bulundu.
Bürokratlar hakkında soruşturma açıldı, başkan için süreç işletilmedi
Raporda, önceki denetimlerdeki tespitler üzerine dönemin daire başkanı, genel sekreter yardımcısı ve genel sekreteri hakkında disiplin soruşturması açıldığı belirtildi.
Ancak eylem tarihinden itibaren iki yıl geçtiği için disiplin cezası uygulanamadığı, adli süreç kapsamında Valiliğe yapılan başvuruda ise izin verilmediği aktarıldı. Buna karşın ek protokolde imzası bulunan belediye başkanı hakkında herhangi bir idari veya adli sürecin işletilmediği vurgulandı.
Sayıştay, raporun sonuç bölümünde protokolü imzalayan belediye başkanı hakkında da gerekli süreçlerin yürütülmesini talep etti.
İzmir Büyükşehir Belediyesinden savunma
İzmir Büyükşehir Belediyesi, Sayıştaya sunduğu yanıtta sözleşmenin kamu hizmetinin sürekliliği ve atık bertaraf yükümlülüğü nedeniyle sürdürüldüğünü bildirdi.
Tesisin yalnızca Ödemiş’in atıklarıyla teknik, çevresel ve ekonomik açıdan sürdürülebilir olmayacağını belirten belediye, ek protokolün amacının firmaya mali avantaj sağlamak değil, bölgesel atık bertaraf hizmetini devam ettirmek olduğunu savundu. Kapasite artışının yeni bir imtiyaz oluşturmadığını da ifade etti.
Sayıştay ise belediyenin açıklamalarını yeterli bulmadı. Sözleşme kapsamı dışında kalan ilçelerin aynı imtiyaz şartlarıyla tesise yönlendirilmesinin yeni bir imtiyaz bölgesi oluşturduğunu belirten denetim kurumu, belediyenin haklarını koruyacak düzenlemelerin yapılmasını ve gerekli idari ve adli süreçlerin işletilmesini istedi.
