En sevilen dizileri art arda izlemek çoğu kişi için masum bir rahatlama yöntemi olarak görülse de, yeni bir bilimsel çalışma bu alışkanlığın bazı bireylerde yalnızlığı artırabileceğine işaret ediyor.
PLOS One dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, peş peşe izleme davranışı bağımlılık boyutuna ulaştığında, kişilerin kendilerini daha yalnız hissetme olasılığı yükseliyor.
Araştırma nasıl yapıldı?
Çin’de Huangshan Üniversitesi’nden araştırmacılar Xiaofan Yue ve Xin Cui, yoğun TV izleyicisi olan 551 yetişkinin anket verilerini inceledi.
Katılımcıların tamamı günde en az 3,5 saat televizyon izlediklerini ve haftada dört bölümden fazla dizi tükettiklerini bildirdi.
Araştırmada katılımcıların yüzde 60’ından fazlasının, “takıntılı izleme, artan tüketim ve günlük yaşamı olumsuz etkileme” gibi kriterleri içeren peş peşe izleme bağımlılığı ölçütlerini karşıladığı belirlendi.
Bağımlılık düzeyi belirleyici oluyor
Çalışmanın dikkat çeken bulgularından biri, yalnızlık ile dizi maratonu arasındaki ilişkinin yalnızca bağımlılık düzeyinde ortaya çıkması oldu.
Bağımlı izleyicilerde yalnızlık duygusu anlamlı biçimde yüksek çıkarken, çok izleyen ancak bağımlılık kriterlerini karşılamayan kişilerde bu ilişki görülmedi.
Bu durum, bağımlı düzeyde peş peşe izlemenin farklı psikolojik dinamiklerle şekillendiğini düşündürüyor.
Kaçış ve duygusal güçlendirme etkisi
Araştırmacılar, yalnızlığın peş peşe izleme davranışını iki temel motivasyonla beslediğini belirledi:
-
Kaçış: Olumsuz duygulardan uzaklaşma isteği
-
Duygusal güçlendirme: Teselli, haz ve geçici rahatlama arayışı
Bu bulgular, yalnız hisseden bireylerin televizyonu bir başa çıkma aracı olarak kullandığını ortaya koyuyor.
Yalnızlık küresel bir sağlık sorunu
Önceki çalışmalar yalnızlığı; ruhsal sıkıntı, düşük yaşam kalitesi ve zayıflayan fiziksel sağlıkla ilişkilendiriyor.
Dünya Sağlık Örgütü’ne (DSÖ) göre yalnızlık dünya genelinde insanların yaklaşık yüzde 16’sını etkiliyor ve sosyal kopukluk ciddi bir küresel sağlık tehdidi olarak görülüyor.
DSÖ, sosyal izolasyonun kalp hastalığı, tip 2 diyabet, depresyon ve anksiyete riskini artırabileceğine dikkat çekiyor.
Araştırmanın sınırlamaları
Araştırma, yalnızlık ile peş peşe izleme bağımlılığı arasında bir ilişki saptasa da, doğrudan neden-sonuç bağı kurmuyor.
Ayrıca çalışma yalnızca televizyon izleme alışkanlıklarına odaklanırken, YouTube ve TikTok gibi kısa video platformları incelenmedi.
Uzmanlardan uyarı
Araştırmacılar, yalnızlığın azaltılmasının sorunlu dizi maratonu davranışlarını önleyip önleyemeyeceğini anlamak için daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu vurguluyor.
Çalışma, peş peşe izlemenin bağımlı ve bağımlı olmayan biçimlerini ayırarak, bu alışkanlığın psikolojik arka planını daha net ortaya koyuyor.