NATO dışişleri bakanları, ittifakın geleceğine ilişkin artan belirsizliklerin gölgesinde İsveç’te bir araya geldi. Toplantının ana gündeminde ABD’nin Avrupa güvenliğindeki rolüne ilişkin olası değişiklikler yer alıyor. Özellikle Trump yönetiminin, ABD’nin Avrupa güvenliğine yönelik katkısını kademeli olarak azaltma planları masaya yatırılıyor. Bu planın, savaş zamanlarında dahi ABD desteğinin otomatik garanti olmayacağı anlamına gelebileceği değerlendiriliyor. Diplomatik kaynaklar, bu durumun NATO içi dengeleri doğrudan etkileyebileceğine dikkat çekiyor.
ABD’nin Avrupa güvenliği planı tartışma yarattı
ABD yönetiminin Avrupa güvenlik mimarisine ilişkin yeni yaklaşımı müttefik ülkelerde dikkatle izleniyor. Planın ayrıntılarının kısa süre içinde netleşmesi beklenirken, NATO içinde “kriz anında katkı modeli” tartışması öne çıkıyor. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, sürecin ani değil planlı bir şekilde ilerleyeceğini belirtti. Rutte ayrıca ABD’nin Avrupa’da tamamen çekilmediğini, ancak stratejik önceliklerinin değiştiğini ifade etti. Bu açıklamalar, ittifak içinde geçiş sürecine yönelik farklı yorumlara neden oldu.
İran savaşı savunma stoklarını zorluyor
Toplantının bir diğer önemli gündemi, İran’daki savaşın küresel savunma stokları üzerindeki etkisi oldu. ABD yapımı gelişmiş mühimmatların yoğun şekilde kullanılması, özellikle Patriot sistemleri gibi kritik savunma unsurlarında azalmaya yol açtı. Bu durumun Ukrayna’ya yapılan silah sevkiyatlarını da etkileyebileceği değerlendiriliyor. NATO ülkeleri, artan ihtiyaç nedeniyle savunma üretim kapasitesinin artırılması gerektiği konusunda görüş birliği arıyor. Uzmanlar, mevcut savaşların ittifakın lojistik dengesini zorladığını belirtiyor.
Savunma sanayii üretimi için yeni çağrı
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun da katıldığı toplantıda müttefik ülkelere savunma üretimini artırma çağrısı yapılması bekleniyor. NATO ülkelerinin Ukrayna’ya destek için ABD’den tedarik ettiği silah sistemlerinde artan talep dikkat çekiyor. Ancak mevcut stokların hızla azalması, yeni üretim kapasitesi ihtiyacını daha da görünür hale getiriyor. NATO Genel Sekreteri Rutte, artık temel sorunun “daha fazla üretip üretemeyeceğimiz değil, üretimi ne kadar hızlı artırabileceğimiz” olduğunu söyledi. Bu çerçevede savunma sanayii yatırımlarının hızlandırılması gündeme alındı.
Ukrayna ve zirve davetleri gündemde
Toplantıda ayrıca Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin yaklaşan NATO zirvesine davet edilip edilmeyeceği de ele alındı. Geçmiş yıllarda farklı düzeylerde katılım sağlayan Zelenskiy’nin bu yılki durumu henüz netleşmedi. NATO içindeki bazı ülkeler, Ukrayna’nın sürece güçlü şekilde dahil edilmesi gerektiğini savunuyor. Ancak ABD’nin yeni yaklaşımı, bu konuda daha temkinli bir tutum ihtimalini gündeme getiriyor. Temmuz ayında Ankara’da yapılacak liderler zirvesi öncesi bu başlık kritik önem taşıyor.
