Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı tarafından düzenlenen Türk Dünyası Diyalog Forumu kapsamında, “Medeniyet Perspektifinden Türk Dünyası ve Gelecek Tasavvuru” başlıklı özel oturum gerçekleştirildi.
Cumhurbaşkanlığı Güvenlik ve Dış Politikalar Kurulu Üyesi Prof. Dr. Kılıç Buğra Kanat'ın moderatörlüğündeki oturumda konuşan MİT Başkanı İbrahim Kalın, Türk dünyasının tarihsel birlikteliğini, ortak gelecek hedeflerini ve güvenlik alanındaki iş birliğini değerlendirdi.
Türk dünyasının üç temel dayanağı
Türklerin Orta Asya'dan bugüne taşıdığı birlikteliğin üç temel eksen üzerine kurulduğunu belirten Kalın, bunları devlet aklı, dil ve fikir birliği ile gönül birliği olarak sıraladı.
Türk Devletleri Teşkilatının vizyonunda milli değer birliği, dil ve fikir ortaklığı ile farklılıkları anlamaya yönelik geniş bir perspektifin bulunduğunu ifade eden Kalın, 1991'de Türk cumhuriyetlerinin bağımsızlıklarını kazanmasının Orta Asya tarihinde yeni bir dönem başlattığını söyledi.
Türk dünyasının yaklaşık 4,8 milyon kilometrekarelik alana, 200 milyona yakın nüfusa ve 2,17 trilyon dolarlık ekonomik büyüklüğe sahip olduğunu belirten Kalın, bu coğrafyanın Orta Asya'dan Kafkasya'ya, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nden Doğu Akdeniz'e ve Macaristan'a kadar uzandığını kaydetti.
“Türk Devletleri Teşkilatı hiçbir üçüncü tarafa tehdit oluşturmuyor”
Türk Devletleri Teşkilatının başka ülkeler açısından tehdit veya rakip olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Kalın, teşkilatın bütün aktörlerle karşılıklı çıkara dayalı ilişkileri esas aldığını belirtti.
Kalın, Azerbaycan, Kazakistan ve Özbekistan gibi ülkelerin son yıllarda ekonomik kalkınma ve enerji güvenliği alanlarında önemli ilerlemeler kaydettiğini ifade etti.
Orta Asya ülkelerinin ekonomilerinin birbirini tamamlayıcı nitelikte olduğunu dile getiren Kalın, bölgenin enerji ve gıda güvenliği açısından da stratejik önem taşıdığını söyledi.
Küreselleşmenin tarih, hafıza ve kültür gibi unsurları ortadan kaldıramayacağını belirten Kalın, dijitalleşmeyle birlikte insanın aidiyet ve kimlik arayışının da önemini koruyacağını ifade etti.
Türk devletleri arasında ortak alarm sistemi
Türk dünyasında güvenlik ve istihbarat alanındaki iş birliğinin ileri seviyeye ulaştığını belirten Kalın, terör, insan kaçakçılığı, radikalleşme ve çatışma bölgelerinden kaynaklanan tehditlere karşı ortak çalışmalar yürütüldüğünü bildirdi.
İstihbarat teşkilatları arasında oluşturulan sistem sayesinde herhangi bir bölgede ortaya çıkan tehditlerin eş zamanlı olarak diğer paydaşlarla takip edilebildiğini belirten Kalın, şu ifadeleri kullandı:
“Teknoloji alanında da çok önemli adımlar atılıyor. Türk Dünyası İstihbarat Teşkilatları arasında yürüttüğümüz yoğun faaliyetlerde de bu konudaki iş birliğimiz çok ileri düzeyde. Terörle, çatışma bölgeleriyle, insan kaçakçılarıyla, radikalleşmeyle mücadele ve diğer alanlarda da Türk dünyası istihbarat örgütleriyle çok iyi bir iş birliği içerisindeyiz. Hatta kurduğumuz alarm sistemiyle, bir yerde ortaya çıkan tehdidi aynı anda tüm paydaşlarla birlikte tespit ve takip etme imkanına sahibiz.”
“Güvenlik konusunda bencil davranamazsınız”
Türkiye'nin güvenlik yaklaşımının bütüncül ve entegre bir anlayışa dayandığını söyleyen Kalın, ülkelerin kendi güvenliklerini sağlarken komşularının ve ortaklarının güvenliğini de gözetmesi gerektiğini vurguladı.
Kalın, güvenlik anlayışlarını şu sözlerle anlattı:
“Çünkü bizim güvenlik anlayışımız bütüncül, entegre bir güvenlik anlayışı. Biz hep şu ilkeyle hareket ettik: 'Hepimiz güvende olmadan hiçbirimiz güvende değiliz.' Kendi güvenliğimi garanti altına almak için mutlaka paydaşlarımın, komşularımın, ortaklarımın güvenliğini de dikkate almak zorundayım. Güvenlik konusunda bencil davranamazsınız. İkinci olarak da güvenliği devredemezsiniz. Güvenliği kendiniz sağlamak zorundasınız.”
Türk devletleri arasındaki güvenlik ve istihbarat entegrasyonunun geçmişte yaşanan sorunların büyümesini önlediğini belirten Kalın, son 20-25 yılda ortaya çıkan bazı sınır sorunları ve toplumsal olayların kısa sürede çözüme kavuşturulduğunu ifade etti.
İstihbarat teşkilatları arasında düzenli toplantılar ve zirveler gerçekleştirildiğini aktaran Kalın, bu süreçte karşılıklı güvene dayalı ve şeffaf iletişimin önem taşıdığını kaydetti.
Siber tehditler ve dezenformasyonla mücadele
Türk devletleri arasındaki iş birliğinin siber tehditler ve dezenformasyonla mücadeleyi de kapsadığını belirten Kalın, sosyal medyanın manipülasyona açık alanlardan biri olduğuna dikkati çekti.
Kalın, bu alanda sürekli dikkatli olunması gerektiğini ifade ederek, Türk devletleri arasındaki ilişkilerin yalnızca liderler düzeyinde kalmaması gerektiğini söyledi.
Üniversiteler, akademisyenler ve düşünce kuruluşları arasındaki temasların artırılmasının önemini vurgulayan Kalın, kurumlar arasındaki ilişkilerin güçlendirilmesinin ortak geleceğe katkı sağlayacağını dile getirdi.
