İzmir Büyükşehir Belediyesi İzmir Kent Kitaplığı tarafından hazırlanan “İzmir Fotoğrafhanesi-Görsel Hafızanın İnşası (1840–1922)” kitabı, kentin 19. yüzyıldan 1922’ye uzanan fotoğrafçılık tarihini ele alıyor.
Osmanlı ve Doğu Akdeniz fotoğraf tarihinin önemli merkezlerinden biri olan İzmir’in görsel geçmişine odaklanan çalışmanın temelleri, 11 Aralık 2025’te Ahmet Piriştina Kent Arşivi ve Müzesi’nde (APİKAM) açılan aynı isimli araştırma sergisi için yürütülen çalışmalarla atıldı.
Serginin ardından araştırmalar genişletilerek Türkiye’nin yanı sıra farklı ülkelerdeki arşiv, kütüphane, müze, aile arşivi ve özel koleksiyonlar incelendi.
İlk fotoğraflardan Büyük İzmir Yangınına
Kitabın ana bölümünde, İzmir’de 1840 yılında gerçekleştirilen ilk fotoğraf çekimlerinden 1922 Büyük İzmir Yangınına kadar kentte faaliyet gösteren fotoğrafçılar ve fotoğrafhaneler ele alınıyor.
Çalışmada fotoğrafçıların kimlikleri, ortaklıkları, stüdyo adresleri, kullandıkları fotoğraf formatları ve kartonları, gazete ilanları ile günümüze ulaşan eserleri üzerinden İzmir’de profesyonel fotoğrafçılığın yaklaşık 70 yıllık gelişimi aktarılıyor.
Yüzlerce fotoğraf, kartpostal, albüm, ilan ve arşiv belgesini araştırma yazılarıyla bir araya getiren kitap, İzmir’in Osmanlı ve Doğu Akdeniz fotoğraf tarihindeki yerini ortaya koyuyor.
Sekiz yazarın katkısıyla hazırlandı
Kitapta yayına hazırlayan Aybala Yentürk’ün yanı sıra Onur Eryeşil, Barış Pehlivan, Yağmur Alkır, Fabio Tito, Nejat Yentürk, Nihan Özdal ve Mert Rüstem’in araştırma yazıları yer alıyor.
Çalışmada İzmir’in fotoğrafçılık tarihi, Batı Anadolu’daki fotoğraf çalışmaları, Yıldız Albümleri’ndeki İzmirli fotoğrafçılar, aile albümleri, kartpostallar, Osmanlı edebiyatında fotoğraf ve Bahaeddin Hamza Rüstem Fotoğrafhanesi gibi farklı başlıklar inceleniyor.
70’ten fazla fotoğrafhane tespit edildi
Çalışmanın kapsamına ilişkin bilgi veren Aybala Yentürk, araştırma sürecinde 70’ten fazla fotoğrafhane ve 90’a yakın tekil fotoğrafçı tespit ettiklerini belirtti.
Yentürk, araştırmanın 1840-1922 dönemini kapsamasının iki önemli nedeni olduğunu ifade ederek, 1840 yılında İzmir Körfezi’nde ilk başarılı fotoğraf çekimlerinin yapılmasını ve 1922 Büyük İzmir Yangınında söz konusu fotoğrafhanelerin yok olmasını gösterdi.
Araştırma kapsamında ulusal ve uluslararası dijital arşivlerin yanı sıra İzmir kent tarihine ilişkin özel koleksiyonlar ve köklü Levanten ailelerin aile albümleri de incelendi.
APİKAM’da satışta
“İzmir Fotoğrafhanesi-Görsel Hafızanın İnşası (1840–1922)” kitabı, APİKAM bünyesindeki İzmirli Kahve’de satışa sunuldu. Kitaba çeşitli online satış kanallarından da ulaşılabiliyor.
