Mart ayındaki ilk oylamada kabul edilmişti
Yasa tasarısının ilk aşaması mart ayında yapılan oylamada kabul edilmişti. Oylamada Başbakan Benjamin Netanyahu dahil 62 milletvekili tasarı lehine oy kullanırken, 48 milletvekili karşı çıkmıştı. İkinci oylamayla birlikte düzenleme daha da genişletildi. Yeni yasa, İsrail vatandaşlarına yönelik “terör saldırıları” kapsamında değerlendirilen eylemler için hem askeri hem de sivil mahkemelerde idam cezası uygulanabilmesini öngörüyor. İsrail’in aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir, yasa sonrası yaptığı açıklamada kararı “tarihi” olarak nitelendirdi. Ben-Gvir, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı paylaşımda, “Tarih yazdık. Söz verdik, sözümüzü tuttuk” ifadelerini kullandı.
Batı Şeria’daki Filistinliler askeri mahkemede yargılanacak
Yasa kapsamında işgal altındaki Batı Şeria’da yaşayan Filistinliler için askeri mahkemeler devreye girecek. İsrail mevzuatına göre Batı Şeria’daki Filistinliler, suçlandıkları eylemler nedeniyle doğrudan askeri mahkemelerde yargılanıyor. Yeni düzenleme, “terör” kapsamında değerlendirilen saldırılarda askeri mahkemelerin ölüm cezası verebilmesine imkan tanıyor. Yasada ayrıca belirli “özel koşullar” altında idam cezalarının ömür boyu hapse çevrilebileceği de belirtiliyor. Sivil mahkemelerde ise “İsrail Devleti’nin varlığına son verme amacıyla” İsrail vatandaşlarını hedef alan saldırılar için ölüm cezası uygulanabileceği ifade ediliyor. Bu kapsamın, İsrail vatandaşı Filistinlileri de içine aldığı belirtiliyor.
İnsan hakları örgütlerinden tepki
Yasa tasarısı, İsrail içinde ve uluslararası kamuoyunda ciddi tartışma yarattı. Filistin Yönetimi, mart ayında yapılan ilk oylamanın ardından yaptığı açıklamada İsrail’in Filistin toprakları üzerinde egemenliği bulunmadığını belirterek düzenlemeyi kınamıştı. Association for Civil Rights in Israel ise düzenlemenin yalnızca Filistinlilere uygulanacak “paralel bir hukuk sistemi” oluşturduğunu savundu. İnsan hakları savunucuları, askeri mahkemelerde ölüm cezasının fiilen zorunlu hale gelebileceği uyarısında bulundu. Örgütler ayrıca canlı yayınlanacak yargılamaların siyasi propaganda aracı haline dönüşebileceği ve adil yargılanma hakkını zedeleyebileceği görüşünü dile getiriyor.
Muhalefetten “değerlerimizi kaybettik” çıkışı
İsrail parlamentosundaki görüşmeler sırasında muhalefet milletvekilleri de yasaya sert tepki gösterdi. Eski Mossad Başkan Yardımcısı ve milletvekili Ram Ben Barak, düzenlemenin İsrail’in temel değerlerine zarar verdiğini söyledi. Barak, parlamentodaki konuşmasında, “Bu, Hamas’ın bizi yendiği anlamına geliyor. Çünkü bütün değerlerimizi kaybettik” ifadelerini kullandı. Tasarıda infaz yönteminin asılarak idam olduğu belirtilirken, hüküm verildikten sonra infazın 90 gün içinde gerçekleştirilmesi gerektiği kaydedildi. Ancak bu sürenin belirli koşullarda 180 güne kadar uzatılabileceği ifade edildi.
İsrail’de son idam 1962’de gerçekleşmişti
İsrail tarihinde bugüne kadar yalnızca bir sivil infaz gerçekleştirildi. Nazi Almanyası’nın soykırım organizatörlerinden Adolf Eichmann, 1962 yılında İsrail’de idam edilmişti. Yeni yasa tasarısının tamamen yürürlüğe girmesi için parlamentoda birkaç aşamadan daha geçmesi gerekiyor. Ancak düzenleme şimdiden İsrail’de hukuk sistemi, insan hakları ve Filistin politikaları üzerine yeni bir tartışma başlatmış durumda.
