Doğu Grönland kıyılarındaki deniz buzlarının giderek azalması, bölgedeki deniz ekosistemini de değiştirmeye başladı. Onlarca yıla yayılan araştırmalar, kambur, oluklu ve minke balinalarının yaz aylarında buzlardan arınan kıyı sularına giderek daha fazla geldiğini ortaya koydu. Bilim insanlarına göre balinaların bölgeye yönelmesinin arkasında deniz sıcaklıklarının yükselmesi ve besin kaynaklarının artması bulunuyor. Isınan sularda balık ve kril miktarının artması, balinalar için yeni ve zengin beslenme alanları oluşturuyor.
2006’da hiç görülmedi, 2024’te 150 kez kayda geçti
Değişimin boyutunu ortaya koyan en dikkat çekici verilerden biri kambur balinalara ilişkin. Doğu Grönland’da gemilerle yapılan araştırmalarda 2006 yılına kadar tek bir kambur balina dahi görülmezken, 2007’de yedi balina kaydedildi. 2024 yılına gelindiğinde ise gemilerden yapılan gözlemlerde kambur balinalar 150 kez görüntülendi. Araştırmacılar, hava araştırmalarından uydu vericisi takılan 15 balinanın hareketlerinden ve İnuit avcılarının gözlemlerinden de yararlanarak bölgedeki değişimi inceledi.
Binlerce balina Grönland Denizi’ne geliyor
Araştırmacıların tahminlerine göre 2024 yazında yaklaşık 4 bin kambur balina, 6 bin oluklu balina ve 6 bin minke balinası Grönland Denizi'ni ziyaret etti. Bu üç türün yaz aylarındaki beslenme döneminde toplam 800 bin tona kadar balık ve kril tüketebileceği tahmin ediliyor. Bilim insanları, balinalardaki artışın bölgedeki toplam nüfus artışından mı yoksa başka bölgelerden gerçekleşen göçten mi kaynaklandığının ise henüz kesin olarak belirlenemediğini belirtiyor.
“Büyük bir ekolojik rejim değişikliği”
Araştırmanın başındaki Grönland Doğal Kaynaklar Enstitüsü'nden Prof. Mads Peter Heide-Jørgensen, yaşanan değişimi “büyük bir ekolojik rejim değişikliği” olarak tanımlıyor. Heide-Jørgensen, Doğu Grönland’da muhtemelen Arktik altı kuşağın herhangi bir bölgesinde görülebilecek en köklü değişimlerden birinin yaşandığını belirtiyor. Araştırmacılara göre yükselen deniz sıcaklıkları ve değişen besin dağılımı, balinaların bölgeye ulaşmasını kolaylaştırıyor.
Bazı türler için yeni fırsat, bazıları için tehdit
Bilim insanları, değişimin tüm deniz canlıları açısından aynı sonucu doğurmadığına dikkat çekiyor. Kambur, oluklu ve minke balinaları gibi bazı türler yeni beslenme alanlarından yararlanırken, narval ve beyaz balinalar gibi Kuzey Kutbu'na özgü türler artan rekabet nedeniyle yaşam alanlarını paylaşmak zorunda kalıyor. Bazı durumlarda bu türlerin yaşam alanlarından uzaklaştırılabileceği belirtiliyor. Araştırmacılar, iklim değişikliğinin bazı türler için yeni fırsatlar oluştururken, yaşam alanları buz ve soğuk koşullara bağlı olan diğer türler açısından ciddi bir tehdit oluşturabileceğine dikkat çekiyor.
