El Nino nasıl oluşuyor?
El Nino, ekvatoral Pasifik Okyanusu’ndaki yüzey sularının doğal döngü içinde ısınmasıyla ortaya çıkıyor. Bu ısınma, dünya genelindeki atmosferik dolaşımı değiştirerek farklı bölgelerde kuraklık, aşırı yağış veya sıcaklık artışı gibi etkiler yaratıyor. Bu döngünün zıttı olan La Nina ise aynı bölgede ortalamanın altında deniz yüzeyi sıcaklıklarıyla karakterize ediliyor. Uzmanlara göre El Nino sırasında okyanus yüzeyinin altındaki sıcak su kütleleri doğuya doğru ilerleyerek yüzeye çıkıyor ve bu süreç atmosferi doğrudan etkiliyor.
“Süper El Nino” ihtimali
California Institute for Water Resources’tan iklim bilimci Daniel Swain, mevcut okyanus sıcaklık anomalilerinin dikkat çekici düzeyde olduğunu belirterek, bazı model çıktılarının güçlü bir El Nino sinyali verdiğini aktardı. Swain, tüm göstergelerin olağan dışı bir tabloya işaret ettiğini ancak bunun kesin olarak “süper El Nino” olacağı anlamına gelmediğini vurguladı. “Ne olacağını henüz bilmiyoruz ama kayda değer bir gelişme potansiyeli var” değerlendirmesinde bulundu.
Küresel etkiler: Sıcaklık, kuraklık ve yağışlar
Güçlü bir El Nino’nun en belirgin etkilerinden biri, küresel sıcaklıkların artması olarak öne çıkıyor. Uzmanlara göre Pasifik’teki ısının atmosfere taşınması, dünya genelinde sıcak hava dalgalarının daha sık ve daha şiddetli yaşanmasına neden olabiliyor. Aynı süreç bazı bölgelerde kuraklığı artırırken, diğer bölgelerde aşırı yağış ve sel riskini yükseltiyor. Özellikle Amazon bölgesinde orman kaybı, kuraklık ve yangın riskinin El Nino dönemlerinde daha da arttığı belirtiliyor.
Atlantik kasırga sezonu ve bölgesel etkiler
Berardelli’ye göre El Nino, Pasifik’teki sıcaklıkların artması nedeniyle Atlantik’teki kasırga oluşumunu baskılayabiliyor. Bu nedenle Karayipler gibi bölgelerde daha kuru bir yaz sezonu ve daha az tropikal fırtına görülebiliyor. Amerika Birleşik Devletleri’nde ise güneybatı bölgelerde sıcak hava dalgalarının yanı sıra gök gürültülü sağanakların daha sık yaşanabileceği öngörülüyor.
Küresel sıcaklık rekoru ihtimali
Pensilvanya Üniversitesi’nden Michael Mann, El Nino’nun kısa vadede küresel sıcaklıkları yükselttiğini ancak bunun geçici bir etki olduğunu belirtiyor. Mann’a göre asıl belirleyici olan, fosil yakıt kullanımı nedeniyle süren uzun vadeli ısınma eğilimi. California Üniversitesi’nden bazı araştırmacılar ise El Nino’nun mevcut küresel ısınma eğilimiyle birleşmesi halinde yeni sıcaklık rekorlarının görülebileceğine dikkat çekiyor.
Önümüzdeki dönem belirsiz ama risk yüksek
Bilim insanları, El Nino’nun ne kadar güçlü gelişeceğinin henüz kesinleşmediğini ancak okyanus sistemindeki mevcut ısınma eğiliminin dikkatle izlenmesi gerektiğini belirtiyor. Olası güçlü bir El Nino’nun, 2026’ya kadar uzanabilecek etkileriyle birlikte dünya genelinde hava olaylarında belirgin bir dengesizlik yaratabileceği ifade ediliyor.
