Son haftalarda Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim nedeniyle küresel ticaret ve enerji piyasalarında önemli dalgalanmalar yaşandı. Yaklaşık 800 petrol ve gaz tankerinin Körfez bölgesinde mahsur kaldığı, gemi trafiğinin ciddi oranda yavaşladığı belirtiliyor. Bu durumun, enerji arz güvenliği ve küresel tedarik zincirleri üzerinde baskı oluşturduğu ifade ediliyor. Özellikle petrol ve doğal gaz akışındaki kesintiler, birçok ülkede ekonomik etkileri doğrudan hissettirdi.
Enerji piyasalarında zincirleme etki
Boğazdaki kısıtlamaların ardından benzin ve dizel fiyatlarında artış, uçak biletlerinde yükseliş ve küresel faiz oranlarında yukarı yönlü baskı görüldü. Uzmanlara göre petrol ve gaz fiyatlarındaki dalgalanmalar yalnızca enerji sektörünü değil, gübre, kimya ve sanayi üretimi gibi birçok alanı da etkiliyor. Jet yakıtı ve mikroçip üretiminde kullanılan bazı kritik hammaddelerin de bu süreçten etkilendiği belirtiliyor. Enerji maliyetlerindeki artışın, küresel enflasyon üzerinde doğrudan baskı oluşturduğu ifade ediliyor.
Ateşkes piyasaları kısa vadede rahatlattı
7 Nisan’da ilan edilen ateşkesin ardından piyasalarda kısmi bir toparlanma görüldü. Petrol fiyatlarında yaklaşık yüzde 15’lik düşüş yaşanırken, borsalarda yukarı yönlü hareketler kaydedildi. Ancak uzmanlar, bu düşüşün tüketici fiyatlarına anında yansımadığını vurguluyor. Şirketlerin uzun vadeli sözleşmelerle çalışması nedeniyle akaryakıt fiyatlarında gerilemenin haftalar hatta aylar sürebileceği belirtiliyor.
Enflasyon ve gıda fiyatlarında kalıcı risk
Ekonomik göstergelere göre enerji maliyetlerindeki dalgalanma gıda fiyatlarını da etkiliyor. Gübre, kimyasal ürünler ve paketleme maliyetlerindeki artışın gıda enflasyonunu yukarı çekebileceği ifade ediliyor. Uzmanlar, ateşkes olsa bile tedarik zincirinde oluşan hasarın kısa sürede giderilemeyeceğini, bazı sektörlerde fiyat baskısının aylarca devam edebileceğini belirtiyor. Özellikle Avrupa’da enerji stoklarının yeniden dengelenmesinin süreci belirleyeceği ifade ediliyor.
Küresel ekonomi için belirsizlik sürüyor
Ekonomistler, Hürmüz Boğazı’ndaki durumun kalıcı olup olmayacağının küresel ekonomi açısından kritik olduğunu vurguluyor. Enerji akışının yeniden normale dönmesinin piyasaları rahatlatabileceği ancak İran ile bölgedeki güç dengelerinin uzun vadeli risk oluşturduğu değerlendiriliyor. Uzmanlara göre petrolün yeniden 60–70 dolar bandına dönmesi enflasyonu sınırlayabilirken, olası yeni bir gerilim bu tabloyu hızla tersine çevirebilir.
