Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan yeni Türk Gıda Kodeksi Et, Hazırlanmış Et Karışımları ve Et Ürünleri Tebliği, Resmi Gazete’de yayımlanarak 16 Eylül 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi. Yeni düzenlemeyle kıymadan döner ve sucuğa, et ürünlerinin içeriğinden etiket bilgilerine kadar birçok alanda yeni kurallar getirildi. İşletmelere ise düzenlemeye uyum sağlamaları için 31 Mart 2027’ye kadar süre tanındı.
Kıyma yalnızca talep üzerine hazırlanacak
Yeni tebliğle birlikte perakende işletmelerde vitrinlerde önceden hazırlanmış şekilde bekletilen kıyma dönemi sona eriyor. Kıyma, kanatlı kıyma, köfte ve bazı yöresel ürünler dışındaki hazırlanmış kırmızı et karışımları ile hazırlanmış kanatlı eti karışımları yalnızca tüketicinin talebi üzerine anında hazırlanabilecek.
Perakende işletmelerde hazırlanmış et karışımı olarak yalnızca pişmemiş köfte ile Kilis tava ve kâğıt kebabı gibi yöresel ürünler, büyükbaş ve küçükbaş hayvan etlerinden günlük olarak hazırlanıp satışa sunulabilecek.
Çiğ kanatlı etleri ise hazır ambalajlı şekilde satılacak. Ambalaj bütünlüğü bozulmadan tüketiciye sunulacak ürünler, talep edilmesi halinde satış sırasında parçalanabilecek.
Kıyma kullanılarak hazırlanan köfte ve burger gibi ürünlerde toplam et proteini en az yüzde 10 olacak. Bu ürünlerde yağ oranı yüzde 25’i, tuz oranı ise yüzde 2’yi geçemeyecek. Protein tozu, nişasta, soya ve soya ürünleri gibi dolgu maddelerinin kullanımına da sınırlamalar getirilecek.
Dönerde et oranları yeniden belirlendi
Yeni düzenlemeyle döner ürünleri “yaprak döner”, “kıyma döner” ve “yaprak-kıyma döner” olmak üzere sınıflandırıldı.
Yaprak döner yalnızca yaprak haline getirilmiş çiğ kırmızı etten üretilebilecek. Kıyma dönerde en fazla yüzde 90 kıyma, en az yüzde 10 yaprak et kullanılabilecek. Yaprak-kıyma dönerde ise yaprak et oranı en az yüzde 60, kıyma oranı en fazla yüzde 40 olacak.
Dönerde yağ oranı yüzde 25’i, tuz oranı ise yüzde 2’yi geçemeyecek. Fıstık ve peynir gibi girdilerin döner üretiminde kullanılmasına izin verilmeyecek. Yaprak dönerde diyet lifi kullanılamayacak ve toplam et proteini en az yüzde 12 olacak.
Perakende satış noktalarında çiğ dönerin raf ömrü, pişirme işleminin başladığı andan itibaren en fazla 12 saat olacak.
Kanatlı eti döneri de “yaprak” ve “yaprak-kıyma” şeklinde sınıflandırılacak. Yaprak-kıyma kanatlı dönerinde en az yüzde 60 yaprak kanatlı eti, en fazla yüzde 40 kanatlı kıyması bulunabilecek. Kanatlı dönerde yağ oranı yüzde 15’i, tuz oranı yüzde 2’yi aşamayacak ve toplam et proteini en az yüzde 14 olacak.
Sucuk, pastırma ve kavurmada yeni kriterler
Tebliğle sucuk, ısıl işlem görmüş sucuk, pastırma, kavurma, jambon ve emülsifiye et ürünleri için de yeni asgari ve azami değerler getirildi.
Sucukta toplam et proteini en az yüzde 15, ısıl işlem görmüş sucukta ise en az yüzde 13 olacak. Pastırmada çemen hariç nem oranı yüzde 50’yi, çemen miktarı yüzde 10’u geçemeyecek. Kavurma ve kıyma kavurmada nem oranı en fazla yüzde 45, tuz oranı yüzde 3, yağ oranı ise yüzde 30 olabilecek.
Jambonda toplam et proteini en az yüzde 13 olacak. Bu ürünlerde yağ oranı yüzde 8’i, tuz oranı ise yüzde 3’ü aşamayacak. Emülsifiye et ürünlerinde toplam et proteini en az yüzde 9 olacak.
Sucuk, ısıl işlem görmüş sucuk ve pastırmada protein tozu, nişasta ve soya gibi dolgu maddeleri kullanılamayacak. Kavurma, kıyma kavurma ve kurutulmuş jambonda da benzer şekilde dolgu maddelerine izin verilmeyecek.
Ayrıca sucuk, pastırma, kıyma kavurma, kavurma, döner ve kanatlı eti dönerinde tütsüleme yapılamayacak. Et aroması veren aroma vericilerin yanı sıra tütsü aroma vericilerinin kullanımına da izin verilmeyecek.
Etiketlerde “Yüzde 100” ifadesi kullanılamayacak
Yeni tebliğ, ürünlerin etiketlerine yönelik de önemli düzenlemeler içeriyor. Çiğ et, kıyma, hazırlanmış et karışımı, mekanik ayrılmış kanatlı eti ve et ürünlerinde ürün adı, hayvanın tür adıyla birlikte yazılacak.
Kıyma etiketlerinde yağ oranı ile kolajen bağ doku proteini/et proteini oranına ilişkin üst sınırlar temel görüş alanında gösterilecek. Çiğ kanatlı eti, kanatlı kıyma ve hazırlanmış kanatlı eti karışımlarında ise “Pişirme sırasında merkezi sıcaklık en az 72 °C’ye ulaşmalıdır” ifadesi bulunacak.
Döner ürünlerinde “yaprak”, “kıyma” veya “yaprak-kıyma” ifadeleri ürün adıyla aynı renk ve yazı karakteriyle belirtilecek. Emülsifiye et ürünlerinde baş eti kullanılması halinde etikette “Baş eti içerir” uyarısına yer verilecek.
Yeni düzenlemeyle birlikte ürün etiketlerinde marka dahil olmak üzere “%100”, “%100 Dana eti” veya “%100 Göğüs eti” gibi ifadeler ve logolar kullanılamayacak.
Hayvansal yağın hangi hayvan türüne ait olduğu da içindekiler bölümünde açıkça belirtilecek. Kanatlı ürünlerine üretim teknolojisi gereği büyükbaş veya küçükbaş hayvan eti ya da yağı eklenmesi halinde bu bileşenler de etikette gösterilecek.
Dondurulmuş olarak satılan çiğ et, kıyma, hazırlanmış et karışımları ve mekanik ayrılmış kanatlı etlerinde ise “Çözündürüldükten sonra tekrar dondurulmaz” uyarısı yer alacak. Kurallar yalnızca ambalajları değil, satış reyonları, reklam panoları, market katalogları ve sanal reklamlardaki ürün tanıtımlarını da kapsayacak.
İşletmelere 31 Mart 2027’ye kadar süre
Yeni tebliğle 2019 yılında yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Et, Hazırlanmış Et Karışımları ve Et Ürünleri Tebliği yürürlükten kaldırıldı.
Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten önce faaliyette bulunan gıda işletmelerine yeni kurallara uyum sağlamaları için 31 Mart 2027’ye kadar süre tanındı. İşletmeler bu tarihe kadar eski tebliğ hükümlerine göre faaliyetlerini sürdürebilecek.
31 Mart 2027’den önce piyasaya sunulan ürünler ise raf ömrünün sonuna kadar satışta kalabilecek. Yeni tebliğ, 16 Eylül 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi.
