Eurovision Şarkı Yarışması’nda geçtiğimiz yılki sonuçlar ve halk oylama sistemi, İsrail’e yönelik iddialar üzerinden yeniden tartışmaya açıldı. Yarışmanın ardından İsrail hükümetiyle bağlantılı kampanyaların oylamayı etkileyip etkilemediği sorusu gündeme gelirken, özellikle İspanya’dan İsrail’e giden yüksek puanlar dikkat çekti. Geçen yılki finali 56 milyondan fazla kişi izlerken, yaklaşık 14 milyon oy kullanıldığı açıklandı. Ancak oylama sisteminin yapısı ve bazı ülkelerdeki sonuçlar arasındaki farklar, kamuoyunda “dış yönlendirme” tartışmalarını beraberinde getirdi. Özellikle Gazze’deki saldırılar nedeniyle İsrail’e yönelik tepkilerin yoğun olduğu İspanya’da, İsrail temsilcisine verilen 12 puan tartışma konusu oldu.
Oylama sistemindeki kritik detay: Kişi başı 20 oy hakkı
Eurovision’da halk oylamasında her izleyiciye birden fazla oy kullanma imkânı tanınması, sistemin en çok tartışılan yönlerinden biri oldu. Yarışmada her kişinin 20 kez oy kullanabildiği uygulama, sınırlı sayıda kişinin yoğun şekilde oy vermesi halinde sonuçlar üzerinde belirleyici etki yaratabileceği değerlendirmelerini gündeme getirdi. İddialara göre bu durum, organize kampanyaların küçük bir seçmen grubuyla bile sonuçları değiştirebilmesine olanak sağlıyor. Özellikle İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun sosyal medya üzerinden yaptığı “20 kez oy kullanın” çağrısı ve diplomatik temsilciliklerin yürüttüğü dijital kampanyalar bu tartışmaları daha da artırdı.
İspanya örneği ve oy farkı hesabı
Verilere göre İspanya’da ikinci sıradaki Ukrayna’nın önüne geçebilmek için İsrail temsilcisinin yalnızca 9 bin 620 oy farkı oluşturması yeterliydi. Kişi başına 20 oy hakkı dikkate alındığında, bu farkın yalnızca 481 kişinin organize şekilde oy kullanmasıyla kapanabileceği hesaplandı. Bu durum, az sayıda kişinin yüksek yoğunlukta oy kullanmasının sonuçları ciddi biçimde etkileyebileceği iddiasını güçlendirdi. İspanya’daki televizyon verileri incelendiğinde İsrail temsilcisinin halk oylamasında yüksek puan aldığı görülürken, bu sonuç kamuoyundaki siyasi eğilimlerle çelişkili bulundu.
“Hasbara” ve kampanya iddiaları
İddiaların bir diğer ayağında İsrail’e bağlı “Hasbara” olarak bilinen kamu diplomasisi ve tanıtım faaliyetleri yer aldı. Bu yapı üzerinden yürütülen dijital kampanyaların Eurovision sürecine denk gelen dönemde yoğunlaştığı öne sürüldü. 2024 ve 2025 yarışmaları öncesinde milyon dolarlık bütçelerle sosyal medya reklamları ve oy yönlendirme içerikleri hazırlandığı iddiaları gündeme geldi. Özellikle izleyicilere doğrudan “oy kullanma çağrısı” içeren paylaşımlar yapıldığı ifade edildi.
Eurovision oylama sistemi nasıl işliyor?
Eurovision’da oylama iki aşamalı bir sistem üzerinden gerçekleşiyor. İlk aşamada müzik endüstrisi profesyonellerinden oluşan jüriler şarkıları puanlıyor. Bu aşamada birinciye 12, ikinciye 10 puan veriliyor ve diğer sıralamalar düşerek devam ediyor. İkinci aşamada ise halk oylaması devreye giriyor ve aynı puanlama sistemi izleyici oylarına uygulanıyor. İzleyiciler oy kullanırken ücret ödüyor ve birden fazla oy verme imkânına sahip oluyor. Geçtiğimiz yıl jüri oylamasında Avusturya 258 puanla öne çıkarken, İsrail temsilcisi Yuval Raphael yalnızca 60 puan aldı. Buna karşın halk oylamasında Raphael 297 puan alarak güçlü bir çıkış yaptı ve yarışmayı ikinci sırada tamamladı.
Sistem değişikliği ve yeni kurallar
Artan tartışmaların ardından Eurovision organizasyonu oylama sisteminde değişikliklere gitti. Üçüncü taraflarca yürütülen yoğun tanıtım kampanyalarına sınırlama getirilirken, kişi başına düşen oy hakkı 20’den 10’a düşürüldü. Yeni düzenlemeyle birlikte organize kampanyaların etkisinin azaltılması hedefleniyor. Buna göre benzer bir senaryoda İsrail’in aynı etkiyi yaratabilmesi için daha fazla seçmene ulaşması gerekecek. Eurovision yönetimi ise sistemin siyasi etkilerden bağımsız olduğunu savunmayı sürdürürken, tartışmalar yarışmanın en çok konuşulan başlıklarından biri olmaya devam ediyor.
