Mayıs ayı itibarıyla 5 aylık kümülatif enflasyon farkı yüzde 16,61 olarak gerçekleşti. Böylece emekliler açısından ilk 5 aylık dönemde oluşan zam oranı büyük ölçüde ortaya çıkarken, haziran verisiyle birlikte nihai oran belirlenecek.
6 aylık enflasyon farkı yüzde 18 seviyesine yaklaşabilir
Ekonomist Muhammet Bayram, haziran enflasyonuna ilişkin beklentilerin maaş zamları açısından belirleyici olduğunu ifade etti. Piyasa beklentilerinde haziran ayı enflasyonunun yüzde 1,36 seviyesinde bulunduğunu belirten Bayram, kendi değerlendirmesine göre bu oranın yüzde 1’in altında gerçekleşme ihtimalinin de bulunduğunu söyledi.
Haziran verisinin açıklanmasıyla birlikte 6 aylık enflasyon farkının ortaya çıkacağını belirten Bayram, mevcut tahminlere göre toplam maaş artışının yüzde 18 civarında olabileceğini ifade etti.
SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin zammı enflasyona göre hesaplanıyor
SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin maaş artışında temel belirleyici 6 aylık enflasyon farkı oluyor. Buna göre yılın ilk yarısındaki tüketici fiyat artışı ne kadar gerçekleşirse, emeklilerin maaşlarına da aynı oranda artış yapılıyor.
Mevcut tahminlere göre SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin temmuz döneminde yaklaşık yüzde 18 civarında zam alabileceği değerlendiriliyor.
Memur ve memur emeklileri için ise hesaplama farklı işliyor. Toplu sözleşme kapsamında belirlenen artış oranına enflasyon farkı ekleniyor. Bu nedenle memur maaşlarındaki artış, yalnızca enflasyon farkından değil, toplu sözleşme zammından da etkileniyor.
Memur zammı yüzde 14 civarında bekleniyor
Memur ve memur emeklilerinde 5 aylık verilere göre oluşan enflasyon farkının yüzde 12,41 seviyesinde olduğu belirtiliyor. Haziran ayının eklenmesiyle birlikte bu oranın yaklaşık yüzde 14 seviyesine çıkabileceği tahmin ediliyor.
Böylece SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin yaklaşık yüzde 18, memur ve memur emeklilerinin ise yaklaşık yüzde 14 oranında zam alması bekleniyor.
Zam oranları eşitlenecek mi?
Geçmiş dönemlerde emekli grupları arasındaki farkların giderilmesi için refah payı düzenlemeleri yapılmış ve farklı kesimlerin zam oranları birbirine yaklaştırılmıştı.
Ancak bu dönem için böyle bir düzenleme yapılıp yapılmayacağı henüz kesinleşmiş değil. Muhammet Bayram, mevcut tabloya göre SSK ve Bağ-Kur emeklileri ile memur ve memur emeklileri arasında bir eşitleme yapılmasını beklemediğini belirtti.
Buna göre mevcut tahminlerde SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin yüzde 18, memur ve memur emeklilerinin ise yüzde 14 civarında zam alması öngörülüyor.
En düşük emekli maaşı için yeni düzenleme gündemde
En düşük emekli aylığı konusu ise maaş artışlarının önemli başlıklarından biri olarak öne çıkıyor. Uzmanlara göre en düşük emekli maaşının artırılması için yasal düzenleme gerekiyor.
Devletin sosyal devlet ilkesi kapsamında düşük maaş alan emeklilerin gelir seviyesini desteklemek amacıyla taban maaş uygulamasını yükselttiği belirtilirken, bu sistemin bazı maaş grupları arasında dengesizlik oluşturduğu ifade ediliyor.
Özellikle kök maaş uygulaması nedeniyle aynı oranda zam alan emeklilerin farklı seviyelerde maaş alması tartışma konusu oluyor.
Kök maaşta adalet tartışması
Uzmanlara göre mevcut sistemde en düşük emekli maaşı ile kök maaş arasındaki fark, zam dönemlerinde yeni tartışmaları beraberinde getiriyor.
Örneğin 20 bin lira maaş alan bir emekliye yüzde 18 zam yapılması halinde maaş yaklaşık 23 bin 600 liraya çıkarken, kök maaşı daha düşük olan bazı emekliler taban maaş düzenlemesiyle aynı seviyeye tamamlanabiliyor.
Bu durum, düşük kök maaşlı emekliler ile daha yüksek maaş alanlar arasında farklı sonuçlar doğurabiliyor.
Ekonomistlere göre çözüm olarak kök maaşlara yönelik yeni bir düzenleme yapılması ve tüm emeklilerin oransal zamdan daha dengeli şekilde faydalanması gündeme gelebilir.
Gözler 3 Temmuz’da
Milyonlarca emekli ve memurun beklediği kesin zam oranı, haziran enflasyon verisinin açıklanmasıyla belli olacak. TÜİK’in duyuracağı rakamların ardından maaş hesaplamaları netleşirken, olası ek düzenlemeler için de Meclis’in adımları takip edilecek.
