Aydem Enerji grup şirketleri ADM Elektrik ve GDZ Elektrik, 10 Ekim Dünya Göçmen Kuşlar Günü kapsamında kuşların korunmasına yönelik ortak projelerinin yeni aşamasını duyurdu. Daha önce leyleklerin elektrik direklerindeki yuvalarını güvenli hale getirmeye odaklanan çalışmalar, yeni dönemde göçmen kuşların hareketlerinin izlenmesini ve elektrik dağıtım hatlarından kaynaklanan risklerin bilimsel verilerle belirlenmesini kapsayacak. Ege Üniversitesi’nden uzmanların katkılarıyla yürütülecek proje kapsamında beş ilde koruma önlemlerinin geliştirilmesi planlanıyor.
Leylek yuvalarından başlayan çalışma genişliyor
“Leyleklere Yeni Yuva” projesiyle elektrik direklerindeki leylek yuvalarının platformlar yardımıyla yükseltilmesi, elektrik hatlarında yalıtım yapılması ve bakım çalışmalarının yürütülmesi amaçlanıyordu. Yeni dönemde ise araştırmaların kapsamı genişletilerek bölgeden geçen farklı göçmen kuş türlerinin yaşam alanları ve uçuş güzergâhları da incelemeye alınacak.
Saha çalışmalarında yöre sakinlerinin, muhtarların ve gönüllülerin bildirimlerinden yararlanılarak leyleklerin üreme döneminde kullandığı doğal ve platform yuvalar incelendi. Sulak alanlar ile göç koridorlarında gerçekleştirilen sonbahar kuş sayımlarıyla da bölgede bulunan türlerin ve kuş yoğunluğunun belirlenmesine yönelik çalışmalar başlatıldı.
Yılın farklı mevsimlerinde sürdürülecek gözlem ve sayımlarla kapsamlı bir envanter oluşturulması hedefleniyor. Kuşların beslenme ve dinlenme alanları arasındaki uçuş güzergâhları incelenerek elektrik hatlarıyla etkileşim riskinin yüksek olduğu noktalar belirlenecek. Bu bölgelerde yalıtım çalışmalarına da devam edilecek.
GPS takip cihazlarıyla göç yolları izlenecek
Projenin yeni aşamasında, seçilecek kuşlara takılacak GPS-GSM takip cihazları aracılığıyla göç hareketlerinin yanı sıra beslenme ve dinlenme alanlarının da izlenmesi planlanıyor. Saha gözlemlerinden ve takip cihazlarından elde edilecek veriler, Coğrafi Bilgi Sistemleri kullanılarak hazırlanacak risk haritalarında bir araya getirilecek.
Hazırlanacak haritaların, elektrik dağıtım şirketlerinin bakım ve yatırım planlamalarında yol gösterici olması amaçlanıyor. Böylece kuşlar açısından daha yüksek risk taşıyan bölgelere öncelik verilerek koruma çalışmalarının daha etkin yürütülmesi hedefleniyor.
Elektrik tellerinde kuş dostu önlemler alınacak
Proje kapsamında riskli bölgelerde elektrik telleri arasındaki mesafelerin büyük kuşların kanat açıklıkları dikkate alınarak düzenlenmesi de planlanıyor. Özellikle alacakaranlık saatlerinde ve sisli havalarda kuşların tellere çarpma riskini azaltmak amacıyla görünürlüğü artıran ekipmanların kullanılması hedefleniyor.
Kuş dostu uygulamaların ilk aşamada Milas ve Çivril ilçelerindeki sulak alanlarda ve bu alanların çevresindeki elektrik hatlarında pilot olarak hayata geçirilmesi öngörülüyor.
“Koruma çalışmalarını kuşların hareketlerine göre planlıyoruz”
Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Zooloji Anabilim Dalı öğretim üyesi Doç. Dr. Ortaç Onmuş, etkili koruma önlemleri geliştirilebilmesi için kuşların mevsimsel hareketlerinin izlenmesi gerektiğini belirtti.
Bir bölgede hangi türlerin yaşadığını bilmenin tek başına yeterli olmadığını ifade eden Onmuş, kuşların ilgili alanları hangi dönemlerde ve ne şekilde kullandıklarının da araştırılması gerektiğini vurguladı. Göç, üreme ve kışlama dönemlerinde kuş yoğunluğunun değişebildiğine dikkat çeken Onmuş, gözlem ve sayımları yılın farklı dönemlerine yaymayı planladıklarını söyledi.
Elde edilecek verilerle kuşların uçuş güzergâhlarının değerlendirileceğini aktaran Onmuş, elektrik hatlarından kaynaklanan risklerin yüksek olduğu noktalarda uygulanması gereken önlemlerin belirlenmesinin amaçlandığını kaydetti.
Elektrik çarpması ve çarpışma riskleri ayrı değerlendirilecek
Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü’nde görev yapan Yüksek Biyolog Muhammet Ertem de sahadan toplanacak verilerin elektrik dağıtım sisteminde uygulanacak koruma tedbirlerine yön vereceğini belirtti.
Kuşların elektrik tellerine çarpmasıyla elektrik akımına kapılmasının farklı riskler oluşturduğunu ifade eden Ertem, bu tehlikelerin ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Takip cihazlarıyla leyleklerin hareketlerinin ve elektrik hatları çevresinde yoğun olarak dinlendikleri noktaların daha ayrıntılı incelenmesinin planlandığını aktaran Ertem, elde edilecek bilgilerin hangi hatlarda yalıtım yapılacağına ve nerelerde tellerin görünürlüğünün artırılacağına karar verilmesine yardımcı olacağını belirtti.
Yuva alanlarında elektrik ve manyetik alan ölçümleri yapılacak
Projenin sonraki aşamalarında doğal yuvalar ile platform yuvalarda elektrik ve manyetik alan ölçümlerinin gerçekleştirilmesi de planlanıyor. Bu ölçümlerden elde edilecek sonuçların karşılaştırılmasıyla yeni yuva tasarımları ve elektrik hatlarında yapılması gereken iyileştirmeler için bilimsel veri oluşturulması hedefleniyor.
ADM Elektrik ve GDZ Elektrik’in İzmir, Manisa, Aydın, Denizli ve Muğla’da yürüteceği çalışmalarla göçmen kuşların yuvalama, beslenme, dinlenme ve göç süreçlerinin daha güvenli hale getirilmesi amaçlanıyor. Bilimsel araştırmaların sonuçlarının, kuşların korunmasına yönelik uygulamaların elektrik dağıtım faaliyetlerine entegre edilmesinde kullanılması planlanıyor.
