İzmir’de çevre kirliliği ve atık yönetimine yönelik yeni bir model önerisi gündeme geldi. CHP İzmir İl Başkan Yardımcısı, mimar ve yerel yönetimler uzmanı Erkut Tamay, Almanya, Hollanda, Avusturya ve Slovenya’daki başarılı uygulamaların İzmir’in yerel koşullarına uyarlanabileceğini belirterek “İzmir Sıfır Atık ve Döngüsel Ekonomi Modeli”ni önerdi.
Tamay, atığın yalnızca toplanıp bertaraf edilen bir sorun olarak görülmemesi gerektiğini, geri dönüşüm ve yeniden kullanım yoluyla ekonomik değere dönüştürülebileceğini söyledi. İzmir’in bu dönüşüm için gerekli insan kaynağına, üniversitelere ve sanayi altyapısına sahip olduğunu ifade etti.
Avrupa ülkelerinin atık yönetimi modelleri örnek gösterildi
Tamay, Almanya’nın depozito sistemini, Hollanda’nın akıllı atık toplama teknolojilerini, Avusturya’nın organik atıklardan kompost ve biyogaz üretimini, Slovenya’nın ise mahalle bazlı ayrıştırma modelini İzmir için örnek gösterdi.
Bu uygulamaların kentin ihtiyaçlarına göre uyarlanmasını öneren Tamay, ilçelerin nüfus, yerleşim ve üretim özelliklerinin dikkate alınması gerektiğini vurguladı.
Her ilçeye aynı atık yönetimi modeli uygulanmamalı
İzmir’in merkez ilçelerinde yoğun yerleşim alanlarına uygun çözümler geliştirilmesini isteyen Tamay; Konak, Karşıyaka, Buca, Bornova, Bayraklı, Gaziemir, Balçova, Narlıdere, Çiğli ve Karabağlar’da yer altı konteynerleri, akıllı toplama sistemleri ve ticari ambalaj yönetiminin öncelikli olmasını önerdi.
Apartman ve sitelerde atıkların kaynağında ayrı toplanmasının yaygınlaştırılması gerektiğini belirten Tamay, üniversitelerin, öğrenci yurtlarının, restoranların ve ticari işletmelerin de sisteme dâhil edilmesini istedi.
Ödemiş, Tire, Bayındır ve Torbalı gibi tarımsal üretimin yoğun olduğu ilçelerde ise tarımsal ve organik atıkların değerlendirilmesine öncelik verilmesini önerdi.
Akıllı konteynerlerle toplama sistemi değişecek
Tamay’ın önerileri arasında kâğıt, cam, plastik-metal ambalaj ve organik atıkların ayrı toplanması da yer aldı. Elektronik eşya, pil, tekstil ve hacimli atıklar için özel toplama noktaları kurulmasını isteyen Tamay, doluluk sensörlü konteynerler ve GPS takip sistemiyle çöp toplama güzergâhlarının daha verimli planlanabileceğini belirtti.
Pazar yerleri, restoranlar, oteller ve gıda işletmelerinden çıkan organik atıkların kompost ve biyogaz tesislerinde değerlendirilmesini öneren Tamay, enerji geri kazanımının geri dönüşümün yerine geçmemesi gerektiğine dikkat çekti.
Atık yönetiminde yalnızca araç ve ekipman yatırımlarının yeterli olmayacağını ifade eden Tamay, sürecin kaynağında ayrıştırmadan taşımaya, geri kazanımdan bertarafa kadar bütüncül biçimde yönetilmesi gerektiğini söyledi.
Turizm bölgelerine özel sıfır atık planı
Çeşme, Alaçatı, Urla, Foça, Dikili, Çandarlı, Karaburun, Seferihisar, Gümüldür ve Özdere gibi turizm bölgelerinde yaz aylarında artan nüfusun dikkate alınmasını isteyen Tamay, bu bölgelere özel atık toplama planları hazırlanmasını önerdi.
Plajlarda ayrı toplama noktalarının kurulmasını, marina ve balıkçı barınaklarında tekne atıklarının mevzuata uygun şekilde toplanmasını isteyen Tamay, otel, restoran ve beach club işletmelerini kapsayan bir “Sıfır Atık Turizm Programı” geliştirilmesi gerektiğini dile getirdi.
2035 için yüzde 50 geri kazanım hedefi
Tamay, 2035 yılına yönelik politika hedeflerini de açıkladı. Buna göre belediye atığının en az yüzde 50'sinin geri dönüşüm ve kompost yoluyla değerlendirilmesi, kent genelinde ayrı toplama sistemine erişimin yüzde 100'e çıkarılması ve düzenli depolamaya gönderilen atık miktarının yüzde 10'un altına indirilmesi hedefleniyor.
30 ilçe için ortak protokol çağrısı
Önerilen modelin hayata geçirilmesi için İzmir Büyükşehir Belediyesi ile 30 ilçe belediyesinin ortak bir çalışma masasında buluşması gerektiğini belirten Tamay, görev, yetki, sorumluluk, finansman, uygulama takvimi ve denetim mekanizmalarını içeren kapsamlı bir iş birliği protokolü hazırlanmasını istedi.
Protokolün yalnızca bir niyet belgesi olarak kalmaması gerektiğini vurgulayan Tamay, ölçülebilir hedefler, yıllık uygulama programları ve kamuoyuna açık performans raporlarıyla desteklenmesi çağrısında bulundu.
“İzmir atık yönetimi ve döngüsel ekonomi konseyi” önerisi
Atık yönetiminde kalıcı başarının siyasi dönemlerin ötesinde sürdürülmesi gerektiğini ifade eden Tamay, dönüşümün yalnızca belediyelerin sorumluluğunda olamayacağını söyledi.
Belediyelerin yanı sıra üniversiteler, meslek odaları, çevre örgütleri, sanayi işletmeleri, geri dönüşüm sektörü, turizm temsilcileri, muhtarlar ve vatandaşların da sürece katılması gerektiğini belirten Tamay, bu amaçla “İzmir Atık Yönetimi ve Döngüsel Ekonomi Konseyi” kurulmasını önerdi.
Tamay, İzmir’in sahip olduğu insan kaynağı, üniversiteler, sanayi altyapısı ve yerel yönetim deneyimiyle bu dönüşümü gerçekleştirebileceğini belirterek hedeflerinin atığı ekonomik değere dönüştüren, denizini ve kıyılarını koruyan, gelecek kuşaklara daha yaşanabilir bir kent bırakmak olduğunu söyledi.
