TBMM Adalet Komisyonu, yeni çözüm sürecinin ilk yasal düzenlemesi olarak nitelendirilen “Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi”ni görüşmek üzere toplandı. 12 maddeden oluşan teklif, komisyondaki görüşmelerin ardından kabul edilerek TBMM Genel Kurulu’na gönderilmek üzere önemli bir aşamayı geride bıraktı. Ak Parti, MHP, CHP, DEM Parti, HÜDA PAR, Yeni Yol Grubu ve DSP milletvekillerinin de aralarında bulunduğu 367 milletvekilinin imzasını taşıyan teklifin görüşmeleri sırasında iktidar ve muhalefet sıraları arasında çok sayıda tartışma yaşandı. Teklifin bazı suçlara ilişkin soruşturma ve kovuşturmaların belirli şartlarla 5 ila 10 yıl ertelenmesini, TBMM bünyesinde 17 üyeli İzleme Komisyonu kurulmasını ve Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığında bir takip ve koordinasyon kurulu oluşturulmasını öngördüğü belirtildi.
Teklif komisyondan geçti
Komisyon, teklifin görüşmelerine saat 15.30'da başladı. Görüşmelerin başında konuşan TBMM Adalet Komisyonu Başkanı ve AK Parti İstanbul Milletvekili Cüneyt Yüksel, düzenlemenin kamuoyunda zaman zaman dile getirildiği gibi bir af yasası olmadığını savundu. Yüksel, teklifin mahkumiyet hükümlerini ortadan kaldırmadığını, suçların hukuki niteliğini değiştirmediğini ve ceza sorumluluğunu kaldıran genel bir düzenleme içermediğini söyledi. İktidar temsilcileri, teklifin geniş bir siyasi mutabakatın sonucu olduğunu vurgularken, muhalefet partileri ise düzenlemenin kapsamı ve demokratikleşme boyutuna ilişkin farklı eleştiriler yöneltti. Görüşmelerin tamamlanmasının ardından teklif Adalet Komisyonu'nda kabul edildi. Düzenlemenin bir sonraki aşamada TBMM Genel Kurulu'nda ele alınması bekleniyor.
Komisyonda Öcalan tartışması çıktı
Komisyon görüşmelerinde en dikkat çeken tartışmalardan biri Abdullah Öcalan'ın adının gündeme gelmesiyle yaşandı. İYİ Parti Grup Başkanvekili Uğur Poyraz, Komisyon Başkanı Cüneyt Yüksel'in açılış konuşmasında süreçte rol alan kişi ve kurumlara teşekkür etmesine atıfta bulunarak, ironik bir ifadeyle İmralı'da tutuklu bulunan Abdullah Öcalan'a da teşekkür edilmesi gerektiğini söyledi. Poyraz'ın sözleri iktidar sıralarından tepkiyle karşılandı.
Benzer bir tartışma DEM Parti Grup Başkanvekili Gülistan Kılıç Koçyiğit'in konuşması sırasında yaşandı. Koçyiğit, yeni çözüm sürecini Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş dönemindeki bazı tarihi gelişmelerle kıyaslayarak sürecin Türkiye'nin geleceği açısından önemli olduğunu ifade etti. Koçyiğit, sürecin başlamasında rol oynayan isimlerden söz ederken Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin yanı sıra Abdullah Öcalan'ın da adını andı. Bunun üzerine İYİ Parti milletvekillerinden tepki geldi ve komisyonda kısa süreli sözlü tartışma yaşandı.
AK Parti: Tarihi bir mutabakat ortaya çıktı
AK Parti Grup Başkanvekili Abdulhamit Gül, teklifin farklı siyasi partilerin desteğiyle hazırlandığını belirterek düzenlemenin geniş bir mutabakata dayandığını söyledi. Gül, teklifin 367 milletvekilinin imzasını taşıdığına dikkat çekerek, siyasi parti gruplarının desteğinin sürecin önemini ortaya koyduğunu savundu. DSP'nin de teklifin imzacıları arasında yer aldığını belirten Gül, ortaya çıkan tabloyu “tarihi bir mutabakat” olarak değerlendirdi. İktidar kanadı, düzenlemenin temel amacının terörün sona erdirilmesi ve Türkiye'de kalıcı toplumsal bütünleşmenin sağlanması olduğunu vurguladı.
MHP'den tepki: “Ajitasyona pabuç bırakmam”
MHP Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız da komisyondaki konuşmasında “Terörsüz Türkiye” sürecine destek verdiğini belirtti. Milli birlik ve beraberliğin korunması gerektiğini ifade eden Yıldız, sürece yönelik eleştirilerin Türkiye'nin terörden arındırılması hedefini gölgelememesi gerektiğini savundu. Yıldız'ın konuşmasında “evlatlarımızın bayrağa sarılı tabutlarını omuzlarımızda taşıma” ifadesini kullanması üzerine İYİ Parti sıralarından tepki geldi. “Kim ister bunu?” şeklindeki itirazların ardından Yıldız, “Ajitasyona pabuç bırakmam” sözleriyle karşılık verdi.
Yeni Parti: Demokratikleşme olmadan Kürt sorunu çözülmez
Yeni Parti Grup Başkanvekili Murat Emir ise teklifin demokratikleşme boyutunun eksik kaldığını savundu. Emir, Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun raporunda Kürt sorununun çözümü ile demokratikleşme adımlarının eş zamanlı yürütülmesi konusunda mutabakat bulunduğunu ancak hazırlanan yasa teklifinde bu başlığın yeterince karşılık bulmadığını söyledi. “Demokratikleşme olmadan Kürt sorunu da çözülemez” diyen Emir, silahların bırakılması ve terörün sona erdirilmesine yönelik makul düzenlemeleri destekleyeceklerini ancak “önce güvenlik, demokrasi sonra” yaklaşımını kabul etmediklerini belirtti. CHP Grup Başkanvekili İnan Akgün Alp de partisinin teklife destek verdiğini ancak sürecin demokratikleşme adımlarıyla birlikte yürütülmesi gerektiğini ifade etti.
İYİ Parti'den canlı yayın ve Anayasa Komisyonu talebi
Teklife ve sürece karşı çıkan İYİ Parti ise düzenlemenin öncelikle Anayasa Komisyonu'nda değerlendirilmesi gerektiğini savundu. İYİ Parti milletvekilleri, teklifin fiilen af niteliğinde olduğunu ve Anayasa açısından incelenmesi gerektiğini belirterek Anayasa Komisyonu'nun görüşünün alınmasını talep etti. Ayrıca görüşmelerin daha büyük bir salonda yapılması ve toplantının televizyonlardan canlı yayımlanması istendi. Bu talepler Komisyon Başkanı tarafından kabul edilmedi. İYİ Parti, görüşmelerin canlı yayımlanması talebi reddedilmesine rağmen toplantıyı kendi sosyal medya hesaplarından yayınlamaya başladı. Komisyon Başkanı Cüneyt Yüksel'in uyarısının ardından yayın konusunda da tartışma yaşandı.
Toplantı öncesinde salon ve kapı krizi yaşandı
Komisyon görüşmeleri başlamadan önce toplantının yapılacağı salonun kapılarının açılmaması da tartışmalara neden oldu. İYİ Parti Genel Başkan Yardımcısı Selçuk Türkoğlu, salonun toplantı için uygun olmadığını belirterek tepki gösterdi. Milletvekilleri ve basın mensuplarının salona alınmasının ardından bu kez salonun kapasitesinin yetersiz olduğu gündeme geldi. Salonun değiştirilmesini isteyen milletvekillerine yönelik “İşi olmayan çıksın” ifadeleri de tartışmaya neden oldu. İYİ Parti Adana Milletvekili Ayyüce Türkeş ise bu sözlere, “86 milyon ilgileniyor bu kanunla. Herkesin işi var” diyerek tepki gösterdi.
Teklif neler getiriyor?
12 maddelik teklif, “Terörsüz Türkiye” sürecinin hukuki altyapısının oluşturulmasını amaçlıyor. Düzenlemede bazı suçlara ilişkin soruşturma ve kovuşturmaların belirli şartlar altında ertelenmesine yönelik hükümler bulunuyor. Buna göre bazı soruşturma ve kovuşturmalar suçun niteliğine göre 5 veya 10 yıl süreyle ertelenebilecek. Sürecin uygulanmasını takip etmek amacıyla TBMM bünyesinde 17 üyeli bir İzleme Komisyonu kurulması öngörülüyor. Ayrıca Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığında; Adalet, Dışişleri, İçişleri ve Milli Savunma bakanları, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, MİT Başkanı ve MGK Genel Sekreterinden oluşan bir takip ve koordinasyon kurulunun oluşturulması planlanıyor. Teklifte yer alan hükümlerin uygulanması ise PKK/KCK ve bağlantılı oluşumların fiili varlığına son verdiğinin ve silah ile mühimmatların teslim edildiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi ve bu tespitin MGK kararıyla teyit edilmesine bağlanıyor.
Sırada Genel Kurul var
Adalet Komisyonu'ndan geçen teklif için yasama sürecinin bir sonraki aşaması TBMM Genel Kurulu olacak. Genel Kurul'daki görüşmelerde teklifin maddeleri üzerinde milletvekillerinin değerlendirmeleri alınacak ve yapılacak oylamaların ardından düzenlemenin yasalaşıp yasalaşmayacağı belli olacak. Komisyondaki görüşmelerde ortaya çıkan siyasi tartışmaların Genel Kurul sürecinde de devam etmesi beklenirken, düzenlemenin “Terörsüz Türkiye” sürecinin hukuki ayağında kritik bir dönüm noktası olması öngörülüyor.
