Doç. Dr. Altın, toplumda bitki çaylarının tamamen masum olduğu algısının yanlış olduğunu belirtiyor. “Bitkiler de vücuda giren, ilaçlar gibi karaciğer ve böbrekten geçen aktif maddeler içerir. Kontrolsüz ve uzun süreli kullanım karaciğerde toksik etkilere yol açabilir” diyen Altın, klinik ortamda yeşil çay ekstresi, sinameki ve aloe vera gibi bitkilerin kontrolsüz kullanımına bağlı ciddi karaciğer ve böbrek hasarı vakalarıyla karşılaştıklarını aktardı.
Şeker ve aşırı sıcak fincanı tehlikeli hale getirebilir
Bitki çaylarının sağlığa faydası, içeriğindeki polifenol ve antioksidanlarla sağlanıyor. Ancak yanlış tüketim alışkanlıkları bu faydayı azaltabiliyor:
-
Bal ve Pekmez Uyarısı: 40–45°C’nin üzerindeki sıcaklıklarda bal veya pekmez eklendiğinde içindeki enzimler yok olur, çay sadece bir şeker yüküne dönüşür.
-
Bağışıklık Yanılsaması: Rafine şekerli çaylar kan şekerinde ani dalgalanmalara yol açarak bağışıklık sistemini zayıflatabilir ve iyileşme sürecini uzatabilir.
Doç. Dr. Altın, çayların mümkün olduğunca şekersiz tüketilmesini, tatlandırılacaksa içeceğin ılık hale geldikten sonra az miktarda bal veya pekmez eklenmesini öneriyor.
Kronik hastalar ve ilaç kullananlar dikkat etmeli
Bazı bitkiler, özellikle kronik hastalar ve ilaç kullananlar için risk oluşturabiliyor:
-
Tansiyon ve Kalp Hastaları: Meyan kökü tansiyonu yükseltebilir, ritim bozukluklarına neden olabilir.
-
Kan Sulandırıcı Kullananlar: Adaçayı, zencefil, zerdeçal ve yeşil çay kanama riskini artırabilir.
-
Diyabet Hastaları: Tarçın veya aloe vera gibi bitkiler, şeker ilaçlarıyla etkileşerek hipoglisemiye yol açabilir.
Ameliyat öncesi 1–2 hafta önlem şart
Cerrahi operasyon planlanan kişilerde, bitki çaylarının ameliyattan en az 1–2 hafta önce bırakılması hayati önem taşıyor. Zencefil, sarımsak ve yeşil çay gibi bitkiler, ameliyat sırasında kontrolsüz kanamalara ve anestezi ilaçlarının etkisizleşmesine yol açabiliyor.
Doç. Dr. Zeynep Altın, “Annemizden miras kalan bu bilgileri yok saymadan, gelenek ile bilimi dengeli bir şekilde birleştirerek bir fincan çayı gerçek bir şifaya dönüştürmek mümkün” diyerek, bitki çaylarının bilinçli tüketilmesi gerektiğini vurguluyor.