Köpeklerin insan ruh halini sezebilme yeteneği uzun yıllardır bilimsel araştırmaların merkezinde yer alıyor. Sadakatleri kadar duygusal hassasiyetleriyle de tanınan köpekler, bu özellikleri nedeniyle “insanın en yakın dostu” olarak anılıyor. Ancak son dönemde yapılan bilimsel çalışmalar, insan duygularını algılayabilen hayvanlar listesine yeni bir türün daha eklendiğini ortaya koyuyor. Fransa merkezli bir araştırma, atların insan korkusunu yalnızca koku yoluyla ayırt edebildiğini gösterdi.
Atlar insan korkusunu koklayarak algılıyor
Fransa’daki Tours Üniversitesi’nden araştırmacılar tarafından yürütülen çalışmada, atların insan terinde bulunan duygusal sinyallere karşı belirgin tepkiler verdiği tespit edildi. Araştırma kapsamında, gönüllülere korku ya da mutluluk duygusu uyandıran videolar izletildi. Bu sırada katılımcıların koltuk altına pamuk pedler yerleştirildi ve ter örnekleri toplandı. Daha sonra bu pedler, 43 dişi atın burun hizasına tutuldu ve atların davranışları detaylı şekilde gözlemlendi.
Korku kokusu atların davranışlarını değiştiriyor
Korku anında alınan ter örneklerine maruz kalan atların kalp atış hızında belirgin bir artış olduğu belirlendi. Bunun yanı sıra, atların beklenmedik uyaranlara karşı daha çabuk irkildiği, yabancı nesnelere normalden daha uzun süre baktığı ve insanlara yaklaşma konusunda daha isteksiz davrandığı gözlemlendi. Buna karşılık, mutluluk ya da nötr duygulara ait koku örnekleriyle karşılaşan atların daha sakin ve dengeli tepkiler verdiği kaydedildi.
İnsan terindeki kimyasal değişimler ayırt edilebiliyor
Araştırmaya göre korku sırasında insan vücudu adrenalin ve kortizol gibi stres hormonlarını daha yoğun salgılıyor. Bu hormonal değişim, terin kimyasal yapısında da farklılıklara yol açıyor. Özellikle aldehitler, ketonlar, yağ asitleri ve steroid kökenli bileşenlerin, korkuyla ilişkili ter örneklerinde daha yüksek oranda bulunduğu tespit edildi. İnsan burnunun ayırt etmekte zorlandığı bu kimyasal değişimler, son derece hassas koku alma yeteneğine sahip hayvanlar tarafından algılanabiliyor. Araştırmacılar, atların da köpekler gibi insan duygularını mimik ya da fiziksel temas olmadan, yalnızca koku yoluyla ayırt edebildiğini vurguluyor.
Atlar için bu yetenek hayatta kalma refleksi
Bilim insanları, köpeklerin insan duygularını algılama becerisinin büyük ölçüde evcilleşme süreciyle bağlantılı olduğunu belirtiyor. Atlar açısından ise bu yeteneğin, doğrudan hayatta kalma içgüdüsüyle ilişkili olduğu ifade ediliyor. Doğal yaşamda tehlikeyi erken fark etme zorunluluğu, atların çevredeki stres ve korku sinyallerine karşı daha duyarlı hale gelmesine neden olmuş olabilir. Araştırmacılar, duygusal sinyallerin yalnızca aynı tür içinde değil, farklı türler arasında da etkili olabildiğine dikkat çekerek, insanların farkında olmadan duygularını hayvanlara aktarabildiğini ve bunun hayvanların davranışlarını doğrudan etkileyebildiğini vurguluyor.