Bebeklerin ne zaman bilinç kazandığı, nörobilim dünyasının yanıt aradığı temel sorular arasında yer alıyor. Yeni araştırmalar, yeni doğanların beyinlerinde yetişkinlerde bilinçle ilişkilendirilen tepkilerin görülebildiğini ortaya koyarken, bilincin anne karnında başlayıp başlamadığı sorusunu da gündeme taşıyor.
Yeni doğan bebeklerin beyni beklenmedik seslere tepki veriyor
Bebeklerin bilinç kazanma zamanı, bilim dünyasında uzun süredir tartışılıyor. Geçmişte yeni doğanların bilinçli olmadığı düşünülürken, gelişen beyin görüntüleme teknolojileri bu yaklaşımın yeniden değerlendirilmesine yol açıyor.
The New York Times’tan Carl Zimmer’ın derlediği yeni çalışmalar, yeni doğan bebeklerin beyinlerinde yetişkinlerde bilinçle ilişkilendirilen bazı tepkilerin ortaya çıktığını gösteriyor. Araştırmacılar, özellikle beynin beklenmedik seslere verdiği tepkileri ve beyin bölgeleri arasındaki iletişimi inceliyor.
Yetişkinlerde tekrarlanan bir ses dizisinin beklenmedik biçimde değişmesi, beyinde kısa ve belirgin bir sinyal oluşmasına neden oluyor. Bilinç araştırmalarında göstergelerden biri olarak değerlendirilen bu tepki, yeni doğan bebeklerde de gözlemlendi.
Almanya’da gerçekleştirilen bir çalışmada, bebeklerin düşük ve yüksek tonlardan oluşan ses dizilerindeki değişikliklere belirgin beyin sinyalleriyle yanıt verdiği tespit edildi. New York Üniversitesi’nden Claudia Passos-Ferreira, bulguların yeni doğanların beyinlerinin bazı açılardan yetişkinlerin beyinlerine benzer şekilde çalıştığını gösterdiğini belirtti.
Ancak bilim insanları, tek bir beyin sinyalinin bilincin varlığını kanıtlamak için yeterli olmadığına dikkat çekiyor. Bu nedenle farklı bilinç göstergelerinin ne zaman ortaya çıktığı ve birbirleriyle nasıl ilişkilendiği araştırılıyor.
Bebeklerin beyninde yetişkinlere benzer bağlantılar bulunuyor
Bebeklerin bilinç durumuna ilişkin dikkat çekici bulgulardan biri de beyin bölgeleri arasındaki bağlantılarla ilgili çalışmalardan geldi. Londra’da yürütülen Developing Connectome Project kapsamında yüzlerce bebeğin beyin taraması incelendi.
Araştırmacılar, yeni doğanların beyin bölgelerinin koordineli ağlar oluşturabildiğini ve bu ağların uyanık yetişkinlerde görülen bağlantılara bazı açılardan benzediğini tespit etti.
Trinity College Dublin’den sinirbilimci Lorina Naci ve ekibinin çalışmaları da bu bağlantıların bilincin erken dönem göstergelerinden biri olabileceğine işaret ediyor.
Bilim insanlarına göre bilinç araştırmalarında beynin yalnızca dış uyaranlara tepki vermesi değil, farklı bölgeler arasında bilgi alışverişinin nasıl gerçekleştiği de önem taşıyor. Bu nedenle beyin ağlarının gelişimi, bebeklerin çevrelerini nasıl algıladıklarını anlamak açısından önemli bir araştırma alanı olarak öne çıkıyor.
Öte yandan araştırmacılar, bebeklerin bilinç deneyiminin yetişkinlerinkiyle aynı olmak zorunda olmadığını vurguluyor. Lorina Naci’nin değerlendirmesine göre yeni doğanlar, çevrelerini yetişkinlerden farklı, hatta bazı açılardan daha geniş bir biçimde algılıyor olabilir.
Bilinç anne karnında mı başlıyor?
Bebeklerde bilincin ne zaman ortaya çıktığını anlamaya çalışan araştırmacılar, incelemelerini doğum öncesi döneme de taşıyor. Bilim insanları, bilincin oluşabilmesi için beynin duyulardan gelen bilgileri alabilecek ve farklı bilgileri bir araya getirebilecek bağlantılara sahip olması gerektiğini düşünüyor.
Bu bağlantıların gebeliğin yaklaşık 26’ncı haftasından önce henüz gelişmediği belirtiliyor. Ancak bu aşamadan ne kadar süre sonra bilinçli deneyimin başlayabileceği konusunda kesin bir yanıt bulunmuyor.
Uzmanlar arasında yapılan bir ankette çoğunluğun, bebeklerin doğduklarında en azından belirli ölçüde bilinçli olabileceği görüşünü dile getirdiği aktarıldı. Bununla birlikte, bilinçle ilişkilendirilen beyin tepkilerinin görülmesi, bebeklerin öznel deneyimlerinin kesin olarak kanıtlandığı anlamına gelmiyor.
Araştırmaların ilerlemesiyle birlikte bilim insanları, bilincin insan gelişiminin hangi aşamasında ortaya çıktığını ve beyindeki hangi mekanizmalarla ilişkili olduğunu daha ayrıntılı biçimde anlamayı hedefliyor. Elde edilecek bulguların yalnızca bebeklerin gelişimine değil, insan bilincinin nasıl oluştuğuna ilişkin temel bilimsel sorulara da ışık tutması bekleniyor.
