EMEP, CHP, DEM Parti ve TİP milletvekilleri, İzmir’in Aliağa ilçesinde ağır sanayi havzasında yaşanan işçi ölümleri, meslek hastalıkları, çevre kirliliği ve halk sağlığı risklerinin araştırılması amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) araştırma önergesi sundu.
EMEP milletvekilleri İskender Bayhan ve Sevda Karaca; CHP milletvekilleri Okan Konuralp, Ulaş Karasu, Ümit Özlale, Yunus Emre ve Yüksel Taşkın; DEM Parti milletvekilleri Ayten Kordu, Beritan Güneş Altın, Burcugül Çubuk, Çiçek Otlu, Heval Bozdağ, İbrahim Akın, Keziban Konukçu, Ömer Faruk Hülakü, Özgül Saki, Perihan Koca, Sevilay Çelenk ve Vezir Coşkun Parlak ile TİP milletvekilleri Ahmet Şık, Erkan Baş ve Sera Kadıgil’in imzasını taşıyan önergede, Aliağa’daki ağır sanayi faaliyetlerinin işçi sağlığı, çevre ve halk üzerindeki etkilerinin bütünlüklü şekilde incelenmesi istendi.
İş cinayetleri, çevre kirliliği ve halk sağlığı vurgusu
Önergede, Aliağa’da başta gemi söküm tesisleri, demir-çelik fabrikaları, petrokimya tesisleri, rafineri, enerji santralleri ve limanlar olmak üzere ağır sanayi faaliyetlerinin yoğunlaştığına dikkat çekildi. Bu alanlarda yaşanan iş cinayetleri, ağır yaralanmalar, meslek hastalıkları, çevre tahribatı ve halk sağlığı sorunlarının tüm boyutlarıyla araştırılması talep edildi.
Milletvekilleri, özellikle gemi söküm ve metal sektörlerinde işçi ölümlerinin yoğunlaştığını belirterek, üretim baskısı, denetimsizlik, taşeron ve götürü çalışma ilişkileri, çavuşluk/dayıbaşılık sistemi, sendikasızlaştırma uygulamaları ve iş sağlığı ile güvenliği önlemlerindeki eksikliklerin incelenmesini istedi.
Ayrıca ilgili bakanlıklar, kamu kurumları ve işverenlerin sorumluluklarının tespit edilmesi; benzer iş kazaları ve çevresel etkilerin önlenmesine yönelik mevcut yasal ve idari düzenlemelerin yeterliliğinin değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi.
“Aliağa bütünlüklü bir yıkım alanına dönüştü”
Önergenin gerekçe bölümünde, Aliağa’nın Türkiye’nin en yoğun ağır sanayi bölgelerinden biri olduğu belirtilerek, iş cinayetleri, çevresel tahribat ve halk sağlığı sorunlarının iç içe geçtiği bir tablo oluştuğu savunuldu.
Metinde, İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi verilerine göre 2013-2022 yılları arasında Aliağa’da en az 97 işçinin yaşamını yitirdiği, bu ölümlerin yarıdan fazlasının gemi söküm ve metal sektörlerinde meydana geldiği kaydedildi. Ayrıca 2013 yılından 2026 Mayıs ayı başına kadar yalnızca Aliağa gemi söküm tesislerinde en az 21 işçinin hayatını kaybettiği öne sürüldü.
Önergede, yaklaşık 1.500 işçinin çalıştığı gemi söküm tesislerinde iş cinayeti riskinin Türkiye ortalamasının yaklaşık 20 kat üzerinde olduğu iddia edilerek, son dönemde yaşanan ölümlerin üretim baskısı, maliyet düşürme politikaları ve denetim eksiklikleriyle bağlantılı olduğu görüşüne yer verildi.
Çevresel etkilerin de araştırılması talep edildi
Milletvekilleri, gemi sökümden çıkan hurdaların demir-çelik tesislerinde yeniden işlenmesi sırasında asbest, ağır metal, PCB ve PAH gibi toksik maddelerin çevreye yayılabileceğine dikkat çekti. Hava, su ve toprak kirliliğinin tarım alanları, meralar ve yerleşim yerlerini etkilediği belirtilerek halk sağlığı açısından kapsamlı bir inceleme yapılması gerektiği ifade edildi.
Önergede, Aliağa’daki ağır sanayi faaliyetlerinin yarattığı işçi sağlığı, çevre ve halk sağlığı sorunlarının araştırılması, sorumluların tespit edilmesi ve benzer olayların önlenmesi amacıyla TBMM’de Meclis Araştırması açılması talep edildi.
