Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu (VDK) Başkanlığı, mükelleflerin vergisel risklerini denetim sürecine girmeden görebilmelerini sağlayacak yapay zekâ destekli “Bilinç Platformu”nu bu yıl içinde devreye almaya hazırlanıyor. Yeni sistemle mükelleflerin hem kendi risklerini hem de iş yaptıkları taraflardan kaynaklanan riskleri önceden görerek değerlendirme yapabilmeleri hedefleniyor.
Bilinç platformu devreye alınıyor
VDK tarafından geliştirilen web tabanlı platform, mükelleflerin vergisel risklerini doğrudan görmelerine ve durumlarını değerlendirmelerine imkân sağlayacak. Sistemle birlikte vergi idaresi ile mükellefler arasında daha şeffaf, önleyici ve rehberlik odaklı bir iletişim modelinin kurulması amaçlanıyor.
Platform üzerinden VDK tarafından tespit edilen riskler mükelleflerle doğrudan paylaşılacak. Böylece herhangi bir denetim ya da ceza sürecine girilmeden önce gerekli değerlendirmelerin yapılabilmesi sağlanacak.
Riskler yapay zekâ ile analiz edilecek
Platformun ilk aşamasında 150’den fazla kural bazlı vergi analizi ile birlikte makine öğrenmesi senaryolarının devreye alınacağı belirtildi. Bu sistem sayesinde mükelleflerin vergisel riskleri sayısal skorlar halinde gösterilecek ve daha objektif, veri temelli bir değerlendirme imkânı sunulacak.
Yüksek riskli senaryolarda ise mükelleflere sistem üzerinden riskleri azaltmaya yönelik rehberlik sağlanması planlanıyor. Ayrıca 2024 yılında geliştirilen Büyük Kayıt Dışılık Çerçevesi de platforma entegre edilecek.
Karşı taraf riski de görülecek
Sistem kapsamında parasal hareketler üzerinden tespit edilen riskli işlemler mükelleflerin bilgisine sunulacak. Böylece kayıt dışılıkla mücadelede yeni bir dijital denetim katmanı oluşturulacak.
Kuruluş Gözetimli Analiz (KURGAN) Sistemi’nin çıktıları doğrultusunda, mükelleflerin ticari ilişki içinde oldukları taraflardan kaynaklanan riskler de “karşı taraf riski” olarak paylaşılacak.
İkaz denetimi yaklaşımı
Bilinç Platformu’nun, klasik denetim anlayışının ötesine geçerek “ikaz denetimi” yaklaşımını destekleyeceği ifade edildi. Denetim gerektirmeyen ancak mükelleflerin bilinmesinde fayda görülen hususlara ilişkin bilgilendirmeler platform üzerinden yapılacak.
Sistemle birlikte VDK’nın yürüttüğü gözetim programlarının büyük ölçüde dijital ortama taşınması hedefleniyor.
Şimşek’ten değerlendirme
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, vergi denetiminde yeni yaklaşımı şu sözlerle değerlendirdi:
“Bu yaklaşımla mükelleflerimizin hem vergisel bilinç düzeyini artırmayı hem de haklarını korumayı amaçlıyoruz. Vergi bilincini artırırken şeffaflığı sağlayacak ve mükellefler için denetim maliyetini en aza indireceğiz. Bu dönüşüm hem idarenin etkinliğini artıracak hem de mükellefler için daha hızlı, erişilebilir bir sistemin kurulmasını sağlayacak”