Türkiye’nin kendi imkânlarıyla kurduğu Türk Hızlandırıcı ve Işınım Laboratuvarı’nda (TARLA) görev yapan bilim insanları, ilk ışınlama deneyini gerçekleştirdi. Mayıs ayında yapılan çalışmada cam ve pleksiglas örnekleri, hızlandırılan elektronlardan elde edilen gama ışınlarına maruz bırakıldı.
Deney sonrasında cam örneklerinde renk değişimi, pleksiglaslarda ise yapısal değişimler ve kırılmalar gözlemlendi. Elde edilen sonuçlar, Türkiye’nin kendi hızlandırıcı altyapısını kullanarak malzemelerin radyasyon karşısındaki davranışlarını inceleyebildiğini ortaya koydu.
TARLA’dan birçok sektöre katkı bekleniyor
Ankara Üniversitesi’nin Gölbaşı yerleşkesinde bulunan laboratuvarda yürütülen çalışmaların, farklı sektörlerde kullanılan malzemelerin radyasyona dayanıklılığının araştırılmasına katkı sağlaması bekleniyor.
TARLA Müdürü Dr. Özlem Karslı, kendi kurdukları hızlandırıcı sistemiyle ilk kez malzeme örneklerini ışınladıklarını belirterek, deneyin Türkiye açısından önemli bir aşama olduğunu ifade etti.
Karslı, elde edilen sonuçların deneyin başarıyla tamamlandığını gösterdiğini kaydetti.
Uydu ve savunma teknolojilerinde kullanılabilecek
Uzayda radyasyona maruz kalan uyduların kamera lensleri ve sensörlerinde zamanla bozulmalar meydana gelebiliyor. TARLA’da yürütülecek araştırmalarla bu etkilerin incelenmesi ve radyasyondan zarar gören malzemelerin iyileştirilmesine yönelik çalışmalar yapılması hedefleniyor.
Laboratuvar altyapısının, savunma sanayisindeki optik sistemlerin geliştirilmesi ve otomobillerden cep telefonlarına kadar pek çok üründe kullanılan malzemelerin dayanıklılığının test edilmesi için de kullanılması planlanıyor.
Tıbbi araştırmalar için de kullanılabilecek
TARLA’da tıbbi görüntüleme ve kanser tedavisinde kullanılabilecek izotoplara yönelik ön araştırmaların yapılması da gündemde. Laboratuvarın, bu alandaki bilimsel çalışmalar için yeni imkânlar sunması bekleniyor.
Süperiletken modüllerle elektronlar hızlandırıldı
TARLA Hızlandırıcı Birim Yöneticisi Barış Yıldırım Demir, deneyin laboratuvar için önemli bir dönüm noktası olduğunu belirtti. Demir, Türkiye’de ilk kez süperiletken modüller kullanılarak elektronların hızlandırıldığını söyledi.
Hızlandırıcı teknolojisinin, malzemelerin uzun süreli radyasyon etkilerine karşı nasıl değiştiğinin daha kısa sürede araştırılmasına imkân sağlayabileceğini belirten Demir, laboratuvarın araştırmacılara hizmet vermeye hazırlandığını aktardı.
Bilimsel bilgi birikimine katkı sağlayacak
TARLA’nın demet teşhis biriminde görev yapan ve Ankara Üniversitesi’nde bilgisayar mühendisliği alanında doktora çalışmalarını sürdüren Arif Öztürk de elektronların hareketini takip eden sistemler üzerinde çalıştıklarını belirtti.
Öztürk, hızlandırıcı teknolojilerinin bilimsel araştırmaların yanı sıra ülkelerin teknolojik gelişimine de katkı sağladığını vurguladı. TARLA’da oluşan bilgi birikiminin Türkiye’nin savunma sanayisi ve sivil teknolojilerdeki çalışmalarını destekleyeceğini ifade etti.
