Türkiye'de meteorolojik koşullarla doğrudan veya dolaylı olarak bağlantılı ekstrem doğa olaylarının sayısı son yıllarda önemli ölçüde arttı. 2000'li yılların başında yıllık 400'ün altında seyreden olay sayısı, 2026 yılının ocak-eylül döneminde 1329'a ulaştı. Yıllara göre kaydedilen veriler, şiddetli yağış, sel, fırtına ve hortum gibi olayların öne çıktığını gösterdi.
Ekstrem olay sayısı 2023'te rekor kırdı
Meteoroloji Genel Müdürlüğü verilerine göre Türkiye'de meteorolojik ekstrem olayların sayısı 2014 yılında 500'e ulaştı. Bu sayı 2015'te 959, 2016'da 1313 olarak kaydedildi. 2017'de 598'e gerileyen olay sayısı, 2019'da 935'e, 2020'de 984'e ve 2021'de 1024'e yükseldi.
2021 yılında ilk kez 1000 sınırını aşan ekstrem olay sayısı, 2022'de 1030'a çıktı. 2023 yılında ise 1475 olayla yeni rekor kırıldı. Kaydedilen olay sayısı 2024'te 1257, 2025'te 1011 oldu. 2026'nın ocak-eylül döneminde toplam 1329 meteorolojik olay kayıtlara geçti.
Yağış ve sel birçok yılda ilk sırada yer aldı
Yıllara göre ekstrem olayların dağılımında farklı meteorolojik afetler öne çıktı. 2014, 2017 ve 2021 yıllarında fırtına ve hortum dikkat çekerken, 2015, 2018, 2019, 2020, 2023, 2024 ve 2026 yıllarında şiddetli yağış ve sel ilk sıralarda yer aldı. 2016'da sıcak hava dalgası, 2022'de şiddetli yağış, 2025'te ise fırtına öne çıkan olaylar arasında bulundu.
2014 yılında olayların yüzde 36'sını fırtına ve hortum, yüzde 35'ini şiddetli yağış ve sel oluşturdu. 2015'te şiddetli yağış ve selin payı yüzde 26, fırtınanın payı yüzde 25 olarak kaydedildi.
2016 yılında sıcak hava dalgası yüzde 43 ile ilk sırada yer alırken, fırtına yüzde 22, şiddetli yağış ve sel yüzde 11 oranında görüldü. 2017'de fırtına ve hortum yüzde 36, şiddetli yağış ve sel yüzde 31 pay aldı.
Şiddetli yağış ve selin oranı 2018'de yüzde 39'a, 2019'da yüzde 36'ya, 2020'de yüzde 30'a ulaştı. 2021'de ise fırtına ve hortum yüzde 40 ile ilk sıraya yerleşirken, şiddetli yağış ve sel yüzde 28 oranında kaydedildi.
Afetler can kayıplarına yol açtı
Meteorolojik afetler, farklı yıllarda çok sayıda can kaybına neden oldu. 2014'te yıldırım düşmesi nedeniyle 11, şiddetli yağış ve selde 8, fırtına ve hortum olaylarında 6 kişi hayatını kaybetti.
2015 yılında yıldırım kaynaklı olaylarda 9 kişi yaşamını yitirirken, sel, toprak kayması ve kar yükü nedeniyle de can kayıpları yaşandı. 2016'da lodos nedeniyle meydana gelen baca gazı zehirlenmelerinde İzmir, Niğde, Elazığ, Rize, Kayseri ve Gaziantep'te 11 kişi hayatını kaybetti. Aynı yıl Ordu'da sel, Diyarbakır ve Van'da yıldırım, Trabzon'da heyelan ve Elazığ'ın Palu ilçesinde çığ nedeniyle ölümler kaydedildi.
2020 yılında Van'daki çığ felaketinde 41 kişi, Giresun ve Bursa'daki sellerde 10 kişi hayatını kaybetti. 2021'de Kastamonu, Sinop ve Bartın'da yaşanan seller 97 kişinin ölümüne neden oldu. 2023 yılında Şanlıurfa'daki sel felaketinde 21 kişi, 2024'te Antalya'daki selde ise bir kişi yaşamını yitirdi.
2025'te fırtına, 2026'da şiddetli yağış öne çıktı
2025 yılında kaydedilen ekstrem olayların yüzde 27'sini fırtına, yüzde 23'ünü şiddetli yağış ve sel, yüzde 17'sini dolu oluşturdu. Kar yüzde 11, don yüzde 7 ve yıldırım düşmesi yüzde 5 oranında kaydedildi. Heyelan ve hortumun payı ise ayrı ayrı yüzde 2 oldu.
2026 yılının ocak-ağustos döneminde kaydedilen 1263 ekstrem olayın yüzde 33'ünü şiddetli yağış ve sel, yüzde 20'sini fırtına, yüzde 17'sini dolu oluşturdu. Toprak kaymasının payı yüzde 10, yoğun kar yağışının yüzde 8 olarak kaydedildi. Yıldırım düşmesi ve çığ olaylarının her biri yüzde 4'lük paya sahip oldu.
Eylül ayında ise 24 şiddetli yağış ve sel, 16 fırtına, 9 heyelan, 7 dolu ve 7 yıldırım düşmesi olmak üzere toplam 66 meteorolojik olay kaydedildi. Aynı dönemde iki orman yangını ve bir kum fırtınası meydana geldi. Eylül ayında kaydedilen meteorolojik afetlerin yaklaşık yüzde 36'sını şiddetli yağış ve sel oluşturdu.
