Türk devletleri, uzay teknolojileri alanındaki işbirliğini ortak uydu projesiyle ileri taşımaya hazırlanıyor. Türk Devletleri Teşkilatının (TDT) Ankara'da düzenlenecek 13'üncü Zirvesi öncesinde, üye ülkelerin uzay alanındaki ortak çalışmaları yeniden gündeme geldi.
Türkiye, Kazakistan ve Özbekistan'ın öncülüğünde yürütülen 12U TDT-SAT Küp Uydusu projesiyle yer gözlemi yapılması, yeni teknolojilerin uzay ortamında test edilmesi ve gelecekteki ortak uzay görevleri için teknik deneyim kazanılması amaçlanıyor.
Yaklaşık 16 kilogram ağırlığındaki uydunun geliştirme çalışmaları, Kazakistan'ın başkenti Astana'daki Ghalam şirketi tarafından TDT üyesi ülkelerle birlikte yürütülüyor.
Uzay işbirliği için çerçeve sözleşme imzalandı
Ekim ayında Antalya'da gerçekleştirilen 77. Uluslararası Uzay Kongresi (IAC 2026) kapsamında Türkiye, Kazakistan ve Özbekistan'ın öncülüğünde uzay sanayisindeki işbirliğini geliştirmeye yönelik çerçeve sözleşme imzalandı.
Uydu geliştirme, uzay teknolojileri, bilimsel araştırma ve sanayi alanlarında ortaklıkları güçlendirmeyi amaçlayan sözleşmenin, küp uydu projesinde edinilen deneyimin daha kapsamlı çalışmalara aktarılmasına katkı sağlaması bekleniyor.
İşbirliği kapsamında uydu verilerinin paylaşılması, su yönetimi, tarım, çevrenin korunması, iklim takibi ve afet risklerinin izlenmesi gibi alanlarda da ortak çalışmalar yürütülmesi planlanıyor.
16 kilogramlık uydu iki yıl görev yapacak
12U TDT-SAT, 12U XL nano uydu platformu üzerine geliştiriliyor. Yaklaşık 16 kilogram ağırlığındaki uydu; kamera, veri işleme, yönelim ve kontrol, haberleşme, güç ve itki sistemlerinden oluşuyor.
Üzerindeki optik sistem sayesinde Dünya'nın görüntülerini alması planlanan uydu, özellikle Türk Devletleri Teşkilatı bölgesine yönelik yer gözlem verileri sağlayacak.
Dünya'dan yaklaşık 550 kilometre yükseklikteki Güneş eşzamanlı yörüngede çalışması öngörülen uydunun görev süresinin yaklaşık iki yıl olması hedefleniyor.
Astana'da kurulacak yer istasyonu üzerinden kontrol edilecek uydu, yüksek hızlı veri aktarımı ve yeni teknolojilerin uzayda denenmesi için de kullanılacak.
Teknik planda önemli testlerin 2026 yılı içerisinde tamamlanması, uydunun ise 2027'nin ikinci yarısında Kazakistan'daki Baykonur Uzay Üssü'nden fırlatılması öngörülüyor.
TDT Uzay Ajansları toplantısı Kazakistan'da yapılacak
Ortak uydu projesine ilişkin teknik çalışmalar, 8 Eylül'de Astana'da düzenlenen toplantıda ele alındı. Üye ülkelerin uzay ajansları temsilcileri; itki sisteminin geliştirilmesi, uydu bileşenlerinin entegrasyonu ve fırlatma öncesinde tamamlanması gereken aşamaları değerlendirdi.
Toplantıda ayrıca frekans koordinasyonu, yetkilendirme işlemleri ve fırlatma maliyetlerinin ülkeler arasında paylaşılması konuları görüşüldü.
TDT Uzay Ajansları Başkanları 6. Toplantısı'nın da 2027 yılında Kazakistan'da gerçekleştirilmesi planlanıyor.
Özbekistan'dan ortak uydu projesine destek
Özbekistan da ortak uydu girişimine destek veren ülkeler arasında yer alıyor. Taşkent'te 30 Mart'ta düzenlenen TDT Uzay Ajansları ve İlgili Makamları 5. Toplantısı'nda konuşan Özbek Uzay Ajansı Direktörü Şukrat Kadirov, projenin Türk devletleri arasında uzun vadeli uzay işbirliği açısından önem taşıdığını belirtti.
Kadirov, ortak uydu projesinin yanı sıra uydu verilerinin paylaşılması, kapasite geliştirme, teknoloji alışverişi ve endüstriyel işbirliği alanlarında da daha geniş bir çalışma yürütüldüğünü ifade etti.
Özbekistan'ın uzay alanındaki bir diğer önemli gündemini ise 2028 yılında Semerkant'ta düzenlenecek 79. Uluslararası Uzay Kongresi oluşturuyor.
Hedefte ortak uzay istasyonu modülü var
Türkiye Uzay Ajansı (TUA) Başkanı Yusuf Kıraç da Antalya'daki kongrede Türk devletleriyle daha kapsamlı uzay projeleri geliştirmek istediklerini belirtti.
Kıraç, geleceğe yönelik hedeflerinden birinin Türk devletlerine ait ortak bir uzay istasyonu modülü geliştirmek olduğunu ifade etti.
Ortak küp uydu projesinin, Türk devletlerinin uzay teknolojilerinde birlikte üretim yapması ve teknik kapasitesini geliştirmesi açısından önemli bir deneyim oluşturması hedefleniyor.
