ABD Başkanı Donald Trump, resmi temaslarda bulunmak üzere Türkiye'ye geldi. Trump, ABD Başkanı sıfatıyla Türkiye'ye ilk resmi ziyaretini gerçekleştirirken, aynı zamanda 2009 yılında Barack Obama'nın ziyaretinden sonra Türkiye'ye resmi ziyarette bulunan ilk ABD Başkanı oldu. Ankara'da düzenlenecek NATO Zirvesi öncesinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile bir araya gelen Trump'ın temaslarında, savunma sanayi iş birliğinden bölgesel güvenlik konularına kadar birçok kritik başlığın ele alınması bekleniyor.
Öğle saatlerinde Ankara'ya ulaşan Trump, yenilenen Etimesgut Havalimanı'nda Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından karşılandı. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile Savunma Bakanı Pete Hegseth'in de yer aldığı geniş heyet, daha sonra Beştepe'ye geçti. İki liderin baş başa görüşmesinin ardından heyetler arası toplantılar gerçekleştirmesi ve ortak basın açıklaması yapması planlanıyor. Trump'ın, NATO Zirvesi kapsamında iki gün boyunca Ankara'da temaslarını sürdürmesi beklenirken, 8 Temmuz'da Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ve Suriye Geçiş Dönemi Devlet Başkanı Ahmed Şara ile de ayrı ayrı görüşeceği bildirildi.
Savunma sanayi iş birliği ön planda
Ankara-Washington hattında görüşmenin en önemli gündem maddesini savunma sanayi oluşturuyor. Türkiye, Rusya'dan satın aldığı S-400 hava savunma sistemleri nedeniyle 2020 yılında yürürlüğe giren CAATSA yaptırımlarının kaldırılmasını ve iki ülke arasındaki savunma iş birliğinin yeniden tam kapasiteyle işletilmesini istiyor. Ankara'nın beklentileri arasında Türkiye'nin F-35 savaş uçağı programına yeniden dahil edilmesi de bulunuyor. ABD, 2019 yılında S-400 gerekçesiyle Türkiye'yi programdan çıkarmıştı. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan daha önce yaptığı açıklamalarda, CAATSA yaptırımlarının kaldırılması halinde F-35 sürecinin de yeniden başlayabileceğini ifade etmişti. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in de Pentagon ile bu konuda çalışma yürütüldüğünü açıklaması, Ankara'daki görüşmeler öncesinde beklentileri artırdı.
KAAN projesi için F110 motorları masada
Görüşmelerde somut sonuç çıkması beklenen başlıklardan biri de Türkiye'nin milli muharip uçağı KAAN için talep ettiği F110 savaş uçağı motorları olacak. ABD Dışişleri Bakanlığı, yaklaşık 700 milyon dolarlık motor satışına ilişkin Kongre sürecini haziran ayında başlatmıştı. Amerikan basınında yer alan değerlendirmelerde, bazı kongre üyelerinin itirazlarına rağmen satışın engellenmesinin beklenmediği ifade edilirken, Trump'ın bu konuda yeni bir açıklama yapabileceği belirtiliyor. Türk basınında yer alan iddialara göre iki ülke arasında savunma sanayini kapsayan yeni iş birliği anlaşmalarının da imzalanması gündemde bulunuyor. Ancak anlaşmaların kapsamına ilişkin resmi bir açıklama henüz yapılmadı.
NATO'nun geleceği değerlendirilecek
Trump ve Erdoğan'ın görüşmesinde NATO Zirvesi'nin gündemindeki başlıklar da ele alınacak. Son yıllarda Avrupa ülkelerinin savunmaya daha fazla kaynak ayırması gerektiğini savunan Trump'ın, ittifakın yeni güvenlik mimarisine ilişkin görüşlerini Erdoğan ile paylaşması bekleniyor.
Türkiye'nin savunma sanayindeki üretim kapasitesi ve son yıllarda geliştirdiği yerli sistemler, NATO içerisinde önemli bir unsur olarak öne çıkıyor. ABD'nin NATO Büyükelçisi Matthew Whitaker da zirve öncesinde yaptığı açıklamada, müttefik ülkelerin savunma sanayi konusunda Türkiye'yi örnek alması gerektiğini ifade etmişti.
Rusya-Ukrayna savaşı ve bölgesel krizler de gündemde
İki liderin görüşmesinde Rusya-Ukrayna savaşının sona erdirilmesine yönelik diplomatik girişimlerin de değerlendirilmesi bekleniyor. Trump'ın zirve öncesinde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile telefon görüşmesi gerçekleştirmesi, ardından Ankara'da Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile de bir araya gelecek olması dikkat çekiyor. Türkiye ise uzun süredir Moskova ve Kiev arasında arabuluculuk rolünü sürdürürken, tarafları yeniden İstanbul'da bir araya getirmeye hazır olduğunu her fırsatta dile getiriyor. Erdoğan ile Trump'ın, savaşın sona erdirilmesine yönelik yeni diplomatik girişimleri değerlendirmesi bekleniyor.
Gazze, İran ve Orta Doğu başlıkları ele alınacak
Görüşmede Gazze'deki son durum ile İsrail-İran hattındaki gelişmeler de masaya yatırılacak. Türkiye, Gazze'de ateşkesin kalıcı hale gelmesi, yeniden imar sürecinin hızlandırılması ve insani yardımların kesintisiz ulaştırılması gerektiğini savunuyor. Erdoğan'ın, İsrail'in ateşkesi ihlal ettiğine yönelik eleştirilerini Trump'a iletmesi bekleniyor. Bunun yanı sıra ABD ile İran arasında sağlanan ateşkesin kalıcı hale gelmesi, Hürmüz Boğazı'nın güvenliği ve Orta Doğu'da bölgesel istikrarın korunmasına yönelik iş birliği imkanlarının da liderler tarafından değerlendirilmesi öngörülüyor.
Obama'dan sonra ilk resmi ziyaret
Donald Trump, başkan olmadan önce iş bağlantıları nedeniyle Türkiye'ye çeşitli ziyaretlerde bulunmuştu. Ancak başkan olduktan sonra ilk resmi ziyaretini bu kez gerçekleştiriyor. ABD'den Türkiye'ye yapılan son resmi başkanlık ziyareti ise 2009 yılında Barack Obama tarafından gerçekleştirilmiş, Obama daha sonra 2015 yılında Antalya'daki G20 Zirvesi'ne katılmıştı. Ankara'daki temasların ardından Trump'ın NATO Zirvesi kapsamındaki programını tamamlayarak Türkiye'den ayrılması bekleniyor. Erdoğan-Trump görüşmesinden çıkacak mesajlar ise yalnızca Türkiye-ABD ilişkileri açısından değil, NATO'nun geleceği ve bölgesel güvenlik dengeleri açısından da yakından takip edilecek.