Türkiye’de 15 yaş altı çocukların sosyal medya kullanımına yönelik düzenleme Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kabul edildi. Düzenleme ile çocukların dijital ortamda daha güvenli bir şekilde bulunması hedeflenirken, sosyal ağ ve oyun platformlarına yeni yükümlülükler getirildi. Peki sistem nasıl işleyecek, sosyal medya tamamen yasaklanacak mı, ebeveynler sürece nasıl dahil olacak? İşte en çok merak edilen 6 soru ve yanıtı…
Çocuklara sosyal medya tamamen yasaklanacak mı?
Düzenleme ile 15 yaş altı çocuklara yönelik sosyal medya erişiminin tamamen serbest bırakılması yerine kontrollü ve güvenli kullanım modeli getiriliyor. Amaç, çocukların gelişimlerine uygun olmayan içeriklerden korunması.
İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun’da yapılan değişiklikle sosyal ağ sağlayıcıların 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunması yasaklanıyor. Platformlar bu kapsamda yaş doğrulama dahil gerekli teknik ve idari tedbirleri almakla yükümlü olacak.
15 yaşını doldurmuş çocuklara ise yaşa uygun ayrıştırılmış hizmet sunulması zorunlu olacak ve bu hizmetlere ilişkin tedbirler platformların kendi sitelerinde açık şekilde yayımlanacak.
Yaş doğrulama sistemi nasıl işleyecek?
Sosyal ağ sağlayıcıları kullanıcıların yaşını doğrulamak için çeşitli teknik sistemler kurmak zorunda olacak. Bu kapsamda kimlik doğrulama, dijital yaş tespiti ve ebeveyn onayına dayalı sistemler devreye alınabilecek.
Amaç, çocukların yanlış beyanla yaş sınırını aşarak uygun olmayan içeriklere erişmesini engellemek ve platformlarda gerçek yaşa dayalı güvenli kullanım sağlamak.
Ebeveyn denetimleri nasıl olacak?
Sosyal ağ sağlayıcıları açık, anlaşılır ve kullanıma elverişli ebeveyn kontrol araçları oluşturacak. Ebeveyn kontrol araçları ise hesap ayarlarının kontrol edilmesine, satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi ücrete dayalı işlemlerin ebeveyn iznine veya onayına tabi kılınmasına ve kullanım süresinin izlenmesi ve bu sürenin sınırlandırılmasına ilişkin mekanizmaları içerecek.
Sosyal ağ sağlayıcıları, aldatıcı reklamları engelleyici tedbirleri almakla da yükümlü olacak.
Bu araçlar;
- Hesap ayarlarının ebeveyn tarafından yönetilmesi
- Satın alma, kiralama ve abonelik işlemlerinin onaya bağlanması
- Kullanım süresinin takip edilmesi ve sınırlandırılması
gibi özellikleri kapsayacak. Ayrıca sosyal ağ sağlayıcıları yanıltıcı reklamları engellemek için de gerekli tedbirleri almakla yükümlü olacak.
Sosyal ağ sağlayıcılarına hangi yaptırımlar uygulanacak?
Türkiye'den günlük erişimi 10 milyondan fazla olan sosyal ağ sağlayıcıları, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde verilen kararın gereğini derhal ve en geç bir saat içinde uygulayacak. Kanun uyarınca verilen içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi kararlarına konu yayının kendi internet sitesinde yayınlanmaması hususunda gerekli her türlü tedbiri alacak.
Yükümlülüklerini yerine getirmeyen platformlara şu yaptırımlar uygulanabilecek:
- Türkiye’de reklam verilmesinin yasaklanması
- Yeni sözleşme ve para transferlerinin durdurulması
- İhlalin devamı halinde internet trafiği bant genişliğinin yüzde 50’ye kadar daraltılması
Ayrıca içeriğin kaldırılması ve erişimin engellenmesine ilişkin kararların da hızlı şekilde uygulanması zorunlu olacak.
Oyun platformlarının yükümlülükleri neler olacak?
Yeni düzenleme sadece sosyal medya değil, oyun platformlarını da kapsıyor. Buna göre oyun platformları, yaş derecelendirmesi yapılmamış içerikleri doğrudan sunamayacak.
Derecelendirilmemiş içerikler ise en yüksek yaş kriterine göre değerlendirilerek sunulabilecek. Platformlar ayrıca:
- Ebeveyn kontrol sistemleri sağlamak
- Ödeme ve abonelik işlemlerini ebeveyn onayına bağlamak
- Türkiye’den yoğun erişim alan platformlar için yerel temsilci bulundurmak
zorunda olacak.
Yükümlülüklere uyulmazsa ne olacak?
Düzenlemeye uymayan oyun ve sosyal platformlara önce Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) tarafından bildirim yapılacak.
Bildirimden itibaren 30 gün içinde bildirime konu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde oyun platformuna BTK Başkanı tarafından 1 milyon Türk lirasından 10 milyon Türk lirasına kadar idari para cezası verilebilecek. 30 gün içinde bildirime konu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde 10 milyon Türk lirasından 30 milyon Türk lirasına kadar bir kez daha idari para cezası verilebilecek. İdari para cezası miktarı ihlalinin niteliği, ağırlığı, kullanıcılar üzerindeki etkisi veya meydana gelen zarar dikkate alınarak takdir edilecek.
İkinci kez verilen idari para cezasının tebliğinden itibaren 30 gün içinde bildirime konu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde BTK Başkanı, oyun platformunun internet trafiği bant genişliğinin yüzde 30 oranında daraltılması için sulh ceza hakimliğine başvurabilecek.
Düzenleme, yayım tarihinden 6 ay sonra yürürlüğe girecek.
