Kamuoyunda "12. Yargı Paketi" olarak bilinen Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu'nda kabul edilerek yasalaştı.
Yeni düzenlemeyle birlikte ceza hukuku, hukuk yargılaması, hakim ve savcı yardımcılarının eğitimi, genetik incelemeler, faiz hesaplamaları, hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) ve Danıştay'ın yapısına ilişkin önemli değişiklikler hayata geçirildi.
1- 'IBAN mağdurları' için ceza indirimi geliyor
Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) 158'inci maddesine eklenen düzenlemeyle, dolandırıcılık ve nitelikli dolandırıcılık suçlarına iştirakin yalnızca banka hesabı, IBAN, banka veya kredi kartı gibi ödeme araçlarının başkasına verilmesiyle sınırlı olması halinde verilecek ceza yarı oranında indirilecek.
2- Geçiş hükümleri mevcut dosyaları da kapsayacak
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce dolandırıcılık veya nitelikli dolandırıcılık suçlarından hüküm verilen ve dosyası kanun yolu incelemesinde bulunan sanıklar da yeni düzenlemeden yararlanabilecek.
Bölge adliye mahkemelerinde bulunan dosyalar bozularak ilk derece mahkemelerine gönderilecek. İnfaz aşamasındaki bazı hükümlüler ise mağdurun zararını 6 ay içinde tamamen gidermeleri halinde etkin pişmanlık hükümlerinden faydalanabilecek.
3- Faiz hesaplamasında yeni sistem uygulanacak
Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'da yapılan değişiklikle, sözleşmeyle belirlenmeyen faiz oranları Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) reeskont oranının yüzde 80'i esas alınarak hesaplanacak.
Gerekli şartların oluşması halinde yılın ikinci yarısında yeni faiz oranı uygulanabilecek.
4- Hakim ve savcı yardımcılarının eğitim sistemi yenileniyor
Yeni sistem kapsamında hakim ve savcı yardımcıları; Anayasa, insan hakları hukuku, ceza hukuku, özel hukuk, idare hukuku, vergi hukuku, duruşma yönetimi ve karar yazımı gibi alanlarda kapsamlı eğitim alacak.
Yazılı ve sözlü sınavlarda adayların mesleki bilgi, hukuki analiz yeteneği, temsil kabiliyeti ve Türkçeyi kullanma becerisi değerlendirilecek.
Ayrıca yalnızca hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda bilirkişiye başvurulması halinde hakim ve savcılara uyarma cezası verilebilecek.
5- Genetik verilerin saklanmasına yeni düzenleme
Ceza Muhakemesi Kanunu'nda yapılan değişiklikle genetik inceleme sonuçları kimlik bilgilerinden arındırılarak özel bir sisteme kaydedilecek.
Kovuşturmaya yer olmadığı, beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararlarının kesinleşmesi halinde kayıtlar derhal silinecek. Diğer durumlarda ise mahkeme kararının kesinleşmesinden 20 yıl sonra cumhuriyet savcısının huzurunda imha edilecek.
6- HAGB şartları yeniden belirlendi
Yeni düzenlemeye göre sanığa verilen cezanın 2 yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olması halinde mahkeme hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına (HAGB) karar verebilecek.
Bunun için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkum olmaması, yeniden suç işlemeyeceğine ilişkin kanaat oluşması ve mağdurun zararının tamamen giderilmiş olması gerekecek.
7- Bu suçlarda HAGB uygulanmayacak
İşkence, eziyet ve kamu görevlilerinin görevleri nedeniyle işledikleri, Anayasa'nın 17'nci maddesi kapsamında kötü muamele sayılan suçlarda hükmün açıklanmasının geri bırakılması hükümleri uygulanmayacak.
8- Duruşmalar arasındaki bekleme süresi kısalıyor
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda yapılan değişiklikle duruşmalar arasındaki süre en fazla 3 ay olacak.
Ancak bilirkişi incelemesinin uzaması, istinabe gibi zorunlu durumlarda hakim gerekçesini açıklamak şartıyla daha uzun süre belirleyebilecek.
9- Tazminat davalarında faiz hesaplama yöntemi değişti
Türk Borçlar Kanunu'nda yapılan düzenlemeyle çalışma gücü kaybı veya destekten yoksun kalma nedeniyle hesaplanan tazminatlarda faiz hesabı yeniden düzenlendi.
Buna göre kazancın bilindiği döneme ilişkin faiz olay tarihinden, kazancın henüz bilinmediği döneme ilişkin faiz ise karar tarihinden itibaren işletilecek.
10- Danıştay'ın yapısına ilişkin süre uzatıldı
Yeni düzenlemeyle Danıştay'daki daire sayısının 10'a düşürülmesine ilişkin geçiş süresi 4 yıl daha uzatıldı.
Buna göre mevcut uygulama 23 Temmuz 2030 tarihine kadar devam edecek. Ayrıca boşalan her iki üyelik için bir üye seçimi yapılması uygulaması da aynı tarihe kadar askıya alınacak.