Tarım ve gıda ürünlerinin ithalatına ilişkin yeni düzenlemeler Resmi Gazete'de yayımlandı. 11506 ve 11508 sayılı Cumhurbaşkanı kararlarıyla kuru soğan, ceviz, kurutulmuş tatlı biber, makarna, glikoz ve oligofruktoz gibi birçok üründe gümrük vergileri ve ek mali yükümlülükler yeniden düzenlendi.
Yeni düzenlemeyle bazı ürünlerde iç piyasadaki arz ve fiyat dengesini korumak amacıyla vergi indirimi yapılırken, bazı ürünlerde ise yerli üreticiyi desteklemek amacıyla ithalat maliyetleri artırıldı.
Kuru soğanda vergi yüzde 5'e indirildi
Karar kapsamında kuru soğan ithalatında uygulanan gümrük vergisi 31 Ağustos 2026 tarihine kadar geçici olarak yüzde 49,5'ten yüzde 5'e düşürüldü. Bosna-Hersek, Singapur ve Kosova ise bu düzenlemenin dışında bırakıldı. Bu ülkelerden yapılacak ithalatta mevcut tercihli tarife uygulamaları devam edecek. Düzenlemenin ithalat miktarına bağlı olarak toptan ve perakende soğan fiyatları üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturması beklenirken, yeni sezon ürününü piyasaya sunan yerli üreticiler açısından ithalatın zamanlamasının önem taşıdığı değerlendiriliyor.
Ceviz ithalatında mali yükümlülük artırıldı
Cumhurbaşkanı Kararı ile ceviz ithalatındaki ek mali yükümlülükler de yükseltildi. Kabuklu ceviz ithalatında ek mali yükümlülük ton başına 451 dolardan 738 dolara çıkarılırken, iç cevizde bu tutar 1.099 dolardan 1.772 dolara yükseltildi. Kabuklu cevizde Bosna-Hersek, Kosova ve Birleşik Arap Emirlikleri; kabuksuz cevizde ise Bosna-Hersek ve Birleşik Arap Emirlikleri uygulama dışında tutuldu. Düzenlemenin yerli ceviz üreticisini ithal ürünlere karşı koruması amaçlanırken, ithalat maliyetindeki artışın kuruyemiş sektöründe ve perakende fiyatlarında yükselişe neden olabileceği değerlendiriliyor.
Kurutulmuş tatlı biberde vergi yüzde 41'e kadar çıktı
İthalat rejimindeki bir diğer değişiklik kurutulmuş tatlı biberi kapsadı.
Menşe ülkeye göre değişmekle birlikte Avrupa Birliği, Birleşik Krallık ve birçok ülke grubundan yapılacak ithalatta gümrük vergisi yüzde 19,5'ten yüzde 41'e yükseltildi.
Güney Kore için vergi oranı yüzde 19,5, Malezya için yüzde 15,6 olarak uygulanacak. Bosna-Hersek, Kosova ve Venezuela'dan yapılacak ithalatta ise gümrük vergisi alınmayacak.
Bazı makarna çeşitlerine ilave vergi getirildi
Yeni düzenlemeyle yumurtalı ve yumurtasız makarnalar, sebzeli makarnalar, kurutulmuş makarnalar ile bazı noodle çeşitleri İlave Gümrük Vergisi Kararı kapsamına alındı. Belirlenen ülke ve ülke gruplarından yapılacak ithalatta yüzde 10 ilave gümrük vergisi uygulanacak. Avrupa Birliği, Birleşik Krallık, Bosna-Hersek, EFTA ülkeleri, Güney Kore, Malezya, Kosova, İran ve Venezuela'dan yapılacak ithalat ise ilave vergiden muaf tutulacak. Türkiye'nin güçlü makarna üretim kapasitesi dikkate alındığında düzenlemenin yerli sanayiyi korumayı amaçladığı belirtilirken, muafiyet tanınan ülkeler nedeniyle ithalatın tamamen azalmasından ziyade menşe dağılımının değişebileceği değerlendiriliyor.
Tıbbi amaçlı gıdalara vergi kolaylığı
Kararlarda sağlık alanına yönelik ürünler için ise farklı bir uygulama getirildi. Sağlık Bakanlığı tarafından düzenlenen kontrol belgesi kapsamında ithal edilen tıbbi amaçlı gıdalar ile enteral beslenme ürünlerinde belirli ek mali yükümlülüklerin sıfır olarak uygulanmasına imkân tanındı. Vergi avantajı yalnızca sağlık amaçlı ve belgeli ürünleri kapsayacak.
Şeker türevi ürünlerde kullanım alanı sınırlandırıldı
Glikoz ve oligofruktoz gibi bazı şeker türevlerinde indirimli gümrük vergisinden yararlanılabilecek kullanım alanları da yeniden düzenlendi. Vergi avantajı belirli şekerleme ürünleri, tıbbi amaçlı gıdalar ve enteral beslenme ürünleriyle sınırlandırılırken, bazı glikoz türlerinin hemodiyaliz solüsyonları ve belirli sanayi ürünlerinde kullanılmasına yönelik sıfır gümrük vergisi uygulaması ise devam edecek.
İthalatçılara 30 günlük geçiş süresi tanındı
Yeni vergi getirilen veya mali yükümlülüğü artırılan ürünler için ithalatçılara geçiş süresi de tanındı. Kararların yayımlanmasını takip eden 30 gün içerisinde gümrük beyannamesi tescil edilen ürünlerde eski vergi oranları ve mali yükümlülükler uygulanmaya devam edecek. Her iki Cumhurbaşkanı Kararı da 11 Temmuz 2026 tarihi itibarıyla yürürlüğe girdi.