ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin, Türkiye’ye KAAN savaş uçağı projesinde kullanılacak onlarca jet motorunun satışına ilişkin süreci ABD Kongresi’ne resmen bildirdiği öne sürüldü. Reuters haber ajansının aktardığı bilgilere göre, General Electric tarafından üretilen F110 motorlarının satışının toplam değerinin 700 milyon doların üzerinde olması bekleniyor. Satış sürecinin, Türkiye’nin 2019 yılında Rus yapımı S-400 hava savunma sistemi satın almasının ardından gerilen Ankara-Washington ilişkileri açısından kritik bir gelişme olduğu belirtiliyor. ABD yönetiminin, bazı Kongre üyelerinin itirazlarına rağmen motor satışını ilerletme kararı aldığı ifade edilirken, kararın önümüzdeki dönemde yapılacak NATO zirvesi öncesinde Türkiye’ye yönelik önemli bir diplomatik adım olduğu değerlendiriliyor.
ABD Dışişleri: İhracata izin vermeye hazırız
ABD Dışişleri Bakanlığı’nın Kongre’ye gönderdiği bildirimde, Türkiye’ye yapılması planlanan motor satışına ilişkin değerlendirmelere yer verildi. Açıklamada, ABD hükümetinin siyasi, askeri, ekonomik, insan hakları ve silahların kontrolü konularını dikkate alarak ihracata izin vermeye hazır olduğu belirtildi. ABD Kongresi’nin ise satışın önüne geçmek istemesi halinde ortak bir karar tasarısı sunmak için 15 günlük süresi bulunuyor. Böyle bir kararın hem Temsilciler Meclisi hem de Senato’dan geçmesi gerekiyor. Ancak bazı Kongre üyeleri, özellikle Türkiye’nin elindeki S-400 sistemleri nedeniyle satışa karşı çıkıyor. Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi’nin kıdemli Demokrat üyesi Gregory Meeks’in de satış konusunda çekincelerini dile getirdiği ve yönetimden daha fazla bilgi talep ettiği aktarıldı. Meeks, Türkiye’ye yapılacak motor teslimatlarının uzun yıllara yayılacağını belirterek, yönetimin ABD politikalarının temel noktaları konusunda yeterli açıklama yapmadığını savundu.
F110 motorları KAAN’a güç verecek
Türkiye’nin geliştirdiği milli muharip uçak KAAN’ın ilk aşamadaki motor ihtiyacını karşılamak için F110 motorları kullanılması planlanıyor. General Electric Aerospace tarafından üretilen F110 motorları, halen F-16 ve F-15EX gibi savaş uçaklarında da kullanılıyor. ABD merkezli şirketin verilerine göre F110 motorlarını kullanan çok sayıda ülke bulunuyor. Motorların bazı parçalarının ise Türkiye’de Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) tarafından üretildiği belirtiliyor. Türkiye’nin yerli savaş uçağı projesi kapsamında ilk KAAN prototiplerinde kullanılmak üzere daha önce de F110 motorlarının teslim edildiği açıklanmıştı. Ancak yeni satış anlaşmasının seri üretim süreci açısından önem taşıdığı ifade ediliyor.
S-400 krizi sonrası yeni dönem
Türkiye’nin 2019 yılında Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi satın alması, ABD ile ilişkilerde büyük krize neden olmuştu. Washington yönetimi, Türkiye’yi F-35 savaş uçağı programından çıkarmış ve Ankara’ya yönelik yaptırım kararı almıştı.
ABD Kongresi ayrıca, S-400 sistemlerinin Amerikan yapımı savaş uçakları açısından güvenlik riski oluşturabileceğini savunarak Türkiye’ye F-35 satışını engelleyen düzenlemeler yapmıştı.
KAAN projesi ise Türkiye’nin savunma sanayisinde dışa bağımlılığı azaltma hedefinin merkezinde yer alıyor. Türkiye, F-35 programından çıkarılmasının ardından hem mevcut F-16 filosunu güçlendirme hem de yerli savaş uçağı geliştirme çalışmalarına hız verdi.
Kongre’den itirazlar geldi
Bazı Demokrat milletvekilleri motor satışına tepki göstererek Türkiye’ye yönelik savunma ihracatının yeniden değerlendirilmesi gerektiğini savundu. Nevada Temsilcisi Dina Titus, satışın ilerlemesi halinde ortak ret kararı sunabileceğini belirtirken, New Hampshire Temsilcisi Chris Pappas da Türkiye’ye F-35 satışına karşı olduklarını açıkladı. Buna rağmen Trump yönetiminin süreci ilerletme kararı aldığı ve satış için Kongre bildirimini yaptığı aktarıldı.
KAAN’ın teslimat takvimi
Türkiye’nin milli savaş uçağı KAAN projesi, yaşlanan F-16 filosunun yerini alacak yeni nesil hava gücü oluşturma hedefiyle yürütülüyor. Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı ile TUSAŞ arasında KAAN için tedarik sözleşmesi imzalanırken, ilk uçakların 2028-2030 döneminde Hava Kuvvetleri Komutanlığı’na teslim edilmesi hedefleniyor. Türkiye’nin henüz KAAN için geliştirdiği yerli motoru seri üretime hazır hale getirememesi nedeniyle, ilk uçaklarda F110 motorlarının kullanılması planlanıyor.
Yerli KAAN motoru için çalışmalar sürüyor
KAAN’ın uzun vadede tamamen yerli motorla uçması hedefleniyor. Türkiye’nin geliştirdiği TF35000 turbofan motorunun entegrasyonu için çalışmalar devam ederken, motorun kullanım takviminin 2030’lu yıllara uzayabileceği belirtiliyor. Bu süreçte F110 motorları, KAAN’ın operasyonel kapasite kazanması için geçiş çözümü olarak görülüyor. Reuters’ın haberine göre gerçekleşmesi beklenen yeni satış anlaşması, Türkiye’nin milli savaş uçağı programında kritik bir adım olarak değerlendiriliyor.