Son yıllarda çevre ve sağlık alanında sıkça gündeme gelen mikroplastik tehlikesiyle ilgili çarpıcı bir bilimsel çalışma kamuoyuna yansıdı. Kanada’daki Concordia Üniversitesi’nde yürütülen kapsamlı bir inceleme, her gün plastik şişe suyu tüketen bireylerin yılda yaklaşık 90 bin mikroplastik parçacığı vücutlarına aldığını ortaya koydu.
Araştırma, 140’tan fazla bilimsel yayının incelenmesiyle hazırlandı. Çalışmaya göre mikroplastikler, yalnızca deniz ürünleri ya da ambalajlı gıdalarla değil, doğrudan içme suyu yoluyla da insan vücuduna giriyor. Özellikle tek kullanımlık plastik şişelerin üretim, depolama ve taşıma süreçlerinde suya mikro ve nano boyutlarda plastik parçacıklar saldığı belirtiliyor.
Zaten alıyoruz, şişe suyla katlanıyor
Bilim insanlarının hesaplamalarına göre, ortalama bir insan yıl içinde yiyecek ve içecekler yoluyla 39 bin ila 52 bin mikroplastik yutuyor. Ancak bu rakam, günlük olarak plastik şişe suyu tüketen kişilerde neredeyse iki katına çıkıyor. Şişe suyu alışkanlığı olan bireylerin yıllık 90 bin parçacık daha artarak maruz kaldığı vurgulanıyor.
Bu parçacıkların büyük bölümü gözle görülemeyecek kadar küçük. Bazıları hücre zarını geçebilecek boyutta olduğu için, uzun vadede vücutta birikme riski taşıyor.
Sağlık etkileri net değil, riskler masada
Araştırmada mikroplastiklerin insan sağlığı üzerindeki uzun vadeli etkilerinin henüz kesin olarak kanıtlanmadığı belirtilse de, mevcut bilimsel bulgular olası risklere işaret ediyor. Mikroplastiklerin; iltihaplanma, hormonal denge bozuklukları, oksidatif stres ve bağışıklık sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceği ihtimali üzerinde duruluyor.
Çalışmayı yürüten ekip, bu risklerin henüz “doğrudan neden-sonuç” ilişkisiyle ortaya konmadığını ancak günlük ve sürekli maruziyetin göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguluyor.
“Acil durumda sorun değil, alışkanlık haline gelmemeli”
Araştırmada yer alan değerlendirmelerde, plastik şişeden su içmenin acil durumlarda ciddi bir tehdit oluşturmadığı, ancak bunun günlük ve sürekli bir alışkanlık haline gelmesinin gereksiz bir risk yarattığı ifade ediliyor.
Uzmanlar, mikroplastik maruziyetini azaltmak için:
Musluk suyu veya filtrelenmiş suyun tercih edilmesini,
Cam ya da paslanmaz çelik şişelerin kullanılmasını,
Tek kullanımlık plastik ürünlerden mümkün olduğunca uzak durulmasını öneriyor.
İzmir’de de gündemde
İzmir’de özellikle yaz aylarında artan şişe suyu tüketimi, bu bilimsel bulgularla birlikte yeniden tartışma konusu oldu. Çevre ve sağlık alanında çalışan kurumlar, hem çevresel kirlilik hem de insan sağlığı açısından plastik kullanımının azaltılmasının önemine dikkat çekiyor.
Bilim insanları, mikroplastiklerin etkilerinin daha net anlaşılabilmesi için uzun vadeli insan çalışmalarına ihtiyaç olduğunu belirtirken, bireysel önlemlerin bugünden alınmasının önemini vurguluyor.