Güneş Sistemi'nin en küçük gezegeni Merkür'ün milyarlarca yıldır devam eden küçülme sürecine ilişkin yeni bir bulgu elde edildi. Bilim insanları, gezegenin engebeli yüzeyinin bazı jeolojik izleri gizlemesi nedeniyle gerçek küçülme miktarının önceki tahminlerden daha yüksek olabileceğini belirledi.
Yüzeydeki izler küçülmenin boyutunu gizledi
Alman Havacılık ve Uzay Merkezi Uzay Araştırmaları Enstitüsü'nden bilim insanlarının yürüttüğü araştırmaya göre Merkür, önceki hesaplamalara kıyasla yüzde 30 daha fazla küçülmüş olabilir.
Yaklaşık 4 bin 900 kilometrelik çapa sahip Merkür için bu fark oldukça önemli. Araştırmacılar, gezegenin çapındaki toplam küçülmenin 23 kilometreye kadar ulaşmış olabileceğini hesapladı.
Çalışmanın sonuçları Geophysical Research Letters dergisinde yayımlandı.
Krater kalıntıları eski izleri örtebilir
Araştırmacılar, Merkür'ün yüzeyindeki fayları ve gezegenin küçülmesine işaret eden diğer jeolojik oluşumları, daha güncel yüzey haritalarıyla karşılaştırdı.
İncelemelerde, yüzeyin daha engebeli olduğu bölgelerde küçülmeye bağlı oluşan kırışıklıkların daha az görüldüğü tespit edildi. Bilim insanları, bu izlerin geçmişte meydana gelen çarpışmalar sırasında yüzeye yayılan kalıntıların altında kalmış olabileceğini değerlendirdi.
Bu alanların da hesaba katılmasıyla Merkür'ün geçirdiği küçülmeye ilişkin daha yüksek bir tahmin ortaya çıktı.
Merkür milyarlarca yıldır büzülüyor
Güneş'e en yakın ve Güneş Sistemi'nin en küçük gezegeni olan Merkür, yaklaşık 4,5 milyar yıl önce oluşmasından bu yana soğuyarak küçülüyor.
Gezegenin büyüklüğüne oranla oldukça geniş olan sıcak demir çekirdeğinin zamanla soğuması, iç yapının büzülmesine neden oluyor. Bu süreç, Merkür'ün manto ve kabuğunun da daha küçük bir hacme uyum sağlamasına yol açıyor.
Yüzeyde meydana gelen sıkışmalar ise faylar ve kırışıklık benzeri jeolojik oluşumlarla kendini gösteriyor.
BepiColombo yeni ölçümler yapacak
Yeni araştırmanın sonuçları, Avrupa ve Japonya'nın ortak uzay görevi BepiColombo'nun Merkür'e yönelik incelemelerinin başlamasına kısa süre kala gündeme geldi.
BepiColombo'nun Merkür yörüngesine girmesinin ardından uzay araçlarının ayrılarak gezegeni daha ayrıntılı biçimde incelemesi planlanıyor.
Araştırmanın başyazarı ve görev ekibinde yer alan Gaku Nishiyama, BepiColombo'nun taşıdığı lazer cihazının, Merkür'ün iç bölümünün soğumasına bağlı olarak ne kadar küçüldüğünün belirlenmesine yardımcı olabileceğini söyledi.
Merkür daha önce iki uzay aracı tarafından incelendi
Araştırmacıların yeni hesaplamaları, 2010'lu yıllarda NASA'nın Messenger uzay aracından elde edilen verilere dayanan önceki tahminlerden farklılık gösteriyor.
Merkür'ü daha önce ziyaret eden ilk uzay aracı NASA'nın Mariner 10'u olmuştu. 1970'lerde gerçekleştirilen bu görevin ardından Messenger, gezegen hakkında daha ayrıntılı ölçümler yaptı.
Nishiyama ve ekibi, yeni çalışmanın yalnızca Merkür'ün jeolojik geçmişinin anlaşılmasına değil, zaman içinde küçülen diğer gök cisimlerinin incelenmesine de katkı sağlayabileceğini belirtiyor.