Milli Eğitim Bakanlığı (MEB), ortaokul ve lise öğrencilerinin sınav süreçlerinde ortak bir uygulamaya geçmeye hazırlanıyor. İstanbul Ataşehir Ahmet Keleşoğlu Fen Lisesi'nde düzenlenen programla tanıtılan Ortak Yazılı Sınav Sistemi, 2026-2027 eğitim öğretim yılının birinci dönemindeki ilk yazılı sınavlarla başlayacak. Yeni uygulamada soruların bir bölümü öğretmenler tarafından hazırlanırken diğer sorular Bakanlığın oluşturduğu havuzdan seçilecek.
Ortak sınavlar hangi sınıflarda uygulanacak?
Yeni sistem, ortaokullarda 5, 6 ve 7'nci sınıfları, liselerde ise 9, 10 ve 11'inci sınıfları kapsayacak.
Ortaokul düzeyinde Türkçe, matematik, fen bilimleri, sosyal bilgiler, din kültürü ve ahlak bilgisi ile İngilizce derslerinde uygulanacak sınavlar, liselerde Türk dili ve edebiyatı, matematik, fizik, kimya, biyoloji, tarih, coğrafya, felsefe, din kültürü ve ahlak bilgisi ile İngilizce derslerini kapsayacak. Böylece toplam 16 branşta ortak sınav uygulamasına geçilecek.
Sorular öğretmenler ve yapay zekâ destekli havuzla hazırlanacak
Sınavların hazırlanmasında eğitim öğretim yılı başında zümre öğretmenlerinin belirlediği konu ve soru dağılım tabloları esas alınacak. Öğretmenler, seçilen senaryolardaki öğrenme çıktılarına yönelik iki soruyu ortak kararla hazırlayacak. Sınavın diğer soruları ise Bakanlığın oluşturduğu soru havuzundan, öğretmenlerin belirleyeceği güçlük seviyelerine göre otomatik olarak seçilecek.
Soruların kolay, orta ve zor düzeyleri ile puanlamaları da öğretmenlerin mesleki değerlendirmeleri doğrultusunda belirlenecek. Bu yöntemle sınav hazırlama sürecinin daha sistematik yürütülmesi ve öğretmenlerin öğrencilerini tanıyan mesleki deneyimlerinin korunması hedefleniyor.
Bakanlıktan ölçme ve değerlendirmede yeni yaklaşım
Tanıtım programında konuşan Milli Eğitim Bakan Yardımcısı Yelkenci, ölçme ve değerlendirmenin yalnızca eğitim sonunda gerçekleştirilen bir işlem olarak ele alınmadığını belirtti. Yelkenci, yeni yaklaşımın eğitim süreçlerinin niteliğini yükseltmeyi, öğrencilerin gelişimini desteklemeyi ve öğretmenlerin çalışmalarına katkı sunmayı amaçladığını ifade etti.
Feray Aytekin Aydoğan'dan eşitsizlik uyarısı
Eğitim yazarı Feray Aytekin Aydoğan, ortak sınav uygulamasının mevcut sorunları derinleştirebileceğini savundu. Aydoğan, sınavlara kısa süre kala yeni bir sistemin duyurulmasının öğretmenler ve öğrenciler açısından uyum sorunlarına yol açabileceğini belirtti.
Aydoğan'ın eleştirilerinde öne çıkan başlıklar şöyle:
- Açık uçlu soruların değerlendirilmesi: Öznel değerlendirmeye açık soruların farklı uygulamalara neden olabileceğini belirten Aydoğan, özel okullar ile devlet okulları arasındaki ölçme ve değerlendirme farklılıklarının daha büyük tartışmalara dönüşebileceğini dile getirdi. Bu durumun lise ve üniversiteye giriş süreçlerine ilişkin kaygıları artırabileceğini savundu.
- Yapay zekâ kaynaklı hatalar: Soru hazırlama sürecinde yapay zekâ destekli sistemlerin kullanılmasının hata riskini beraberinde getirebileceğini ifade eden Aydoğan, bu durumun yeni sorunlara neden olabileceğine dikkat çekti.
- Eğitimde fırsat eşitliği: Farklı bölgelerdeki öğrencilerin benzer ölçme araçlarıyla değerlendirilmesinin tek başına eşitliği sağlamayacağını belirten Aydoğan, devlet okulları ile özel okullardaki öğrencilerin aynı eğitim olanaklarına sahip olup olmadığının sorgulanması gerektiğini vurguladı.
- Okullar arasındaki farklılıklar: Okulların merkezi sınavla öğrenci alanlar ve adrese dayalı yerleştirme yapılanlar şeklinde ayrışmasının sonuçlarına işaret eden Aydoğan, bu koşullarda ortak sınavların objektif ve eşit sonuçlar sağlayacağı yönündeki beklentiyi eleştirdi.
Yeni sistemle sınav hazırlama süreçlerinin ortaklaştırılması hedeflenirken uygulamanın öğrenciler arasındaki farklılıkları nasıl etkileyeceği ve değerlendirme standartlarının okullar arasında ne ölçüde eşitlenebileceği tartışma konusu olmaya devam ediyor.
