Milli Eğitim Bakanlığı (MEB), okullardaki yazılı sınavların hazırlanması ve değerlendirilmesinde ortak standartlar oluşturmayı amaçlayan Ortak Yazılı Sınav Sistemi (OYSS) Uygulama Kılavuzu’nu yayımladı. Bakanlığın açıklamasına göre sistem, yeni Eğitim Bilişim Ağı (EBA) üzerinden öğretmenlerin kullanımına sunulacak.
Sınav planlaması, soru hazırlama, puanlama ve öğrenci başarısının analiz edilmesini kapsayan sistemle ölçme ve değerlendirme süreçlerinin daha bütüncül yürütülmesi hedefleniyor. Ancak açık uçlu soruların değerlendirilmesinde ortaya çıkabilecek farklılıklar ve eğitimdeki fırsat eşitsizliği, uygulamaya yönelik eleştiriler arasında yer alıyor.
Hangi sınıflar ve dersler kapsama alındı?
Ortak Yazılı Sınav Sistemi, 2026-2027 eğitim öğretim yılının birinci dönemindeki ilk yazılı sınavlardan itibaren uygulanacak. Sistem, resmi ve özel ortaokulların 5, 6 ve 7. sınıfları ile liselerin 9, 10 ve 11. sınıflarını kapsayacak.
Ortaokullarda Türkçe, matematik, fen bilimleri, sosyal bilgiler, din kültürü ve ahlak bilgisi ile İngilizce derslerinde uygulanacak sistem, liselerde Türk dili ve edebiyatı, matematik, fizik, kimya, biyoloji, tarih, coğrafya, din kültürü ve ahlak bilgisi, felsefe ve İngilizce derslerini kapsayacak. Ancak 7. ve 11. sınıf İngilizce dersleri uygulama dışında tutulacak.
Soru havuzuna 8 bin soru eklenecek
Bakanlığın planlamasına göre ilk dönem birinci ortak yazılı sınavlarından önce sisteme yaklaşık 8 bin soru aktarılacak. Her sınav döneminde de yaklaşık 8 bin yeni soru hazırlanması hedefleniyor.
Sınavlar, konu soru dağılım tabloları doğrultusunda alan zümre öğretmenlerinin belirlediği senaryolara göre oluşturulacak. Öğretmenler, seçilen senaryodaki iki öğrenme çıktısına yönelik ikişer değil, toplam iki açık uçlu soru ve bunların puanlama anahtarlarını hazırlayacak. Diğer sorular ise sistemdeki havuzdan seçilecek.
Soruların zorluk düzeyleri ve puan değerleri öğretmenler tarafından belirlenecek. Soru havuzundaki içerikler sınav tarihinden dört gün önce öğretmenlerin erişimine açılacak.
Öğrenci başarıları e-Okul üzerinden analiz edilecek
Sınavların ardından öğretmenler, öğrencilerin her sorudan aldıkları puanları e-Okul sistemine girecek. Bu veriler üzerinden öğrenci, sınıf ve şube bazında analizler yapılacak. Böylece öğrencilerin hangi öğrenme çıktılarında başarılı olduğu ve hangi alanlarda desteğe ihtiyaç duyduğu konusunda geri bildirim sağlanması amaçlanıyor.
Sistem 26 Ekim’de kullanıma açılacak
Ortak Yazılı Sınav Sistemi hakkında öğretmenlere yönelik bilgilendirme ve eğitimlerin 19-23 Ekim tarihleri arasında tamamlanması planlanıyor. Öğretmenler 26 Ekim’e kadar sistem üzerinden deneme uygulamaları yapabilecek. Bu tarihten itibaren okul geneli ortak yazılı sınavlara ilişkin işlemler sistem üzerinden yürütülecek.
Açık uçlu sorular ve fırsat eşitliği tartışılıyor
BirGün yazarı Feray Aytekin Aydoğan, yeni sistemin eğitimdeki mevcut sorunları derinleştirebileceğini savundu. Aydoğan, özellikle açık uçlu soruların değerlendirilmesinde ortaya çıkabilecek farklılıkların öğrenciler arasında yeni eşitsizliklere yol açabileceğine dikkat çekti.
Özel okullar ile devlet okulları arasındaki olanak farklılıklarının ölçme ve değerlendirme süreçlerine yansıyabileceğini belirten Aydoğan, bu durumun liselere ve üniversitelere girişte de tartışmalara neden olabileceğini ifade etti.
Aydoğan ayrıca, sistemde yapay zekâ destekli soruların kullanılmasına ilişkin açıklamaları değerlendirerek hata riskinin yeni sorunlar doğurabileceğini öne sürdü. Okulların öğrenci kabul biçimleri ve eğitim olanakları bakımından farklılaştığını hatırlatan Aydoğan, bu koşullarda değerlendirme standartlarının eşitlenmesinin ne ölçüde mümkün olacağının sorgulanması gerektiğini belirtti.
