Bu rakam, önceki yıllara kıyasla yaklaşık 1,1 milyon kişilik azalma anlamına geliyor. Uzmanlar, düşüşün arkasında kontenjan artışı, mezuniyet sonrası iş bulma zorlukları ve yükseköğretim diplomasına duyulan güvenin azalmasının etkili olduğunu belirtiyor.
Başvuru sayılarında hızlı değişim
2022 yılında YKS puan barajlarının kaldırılmasıyla başvuru sayısı yaklaşık 3,2 milyona yükselmişti. 2023’te ise Kahramanmaraş merkezli depremler sonrası sınav ücretinin afet bölgesindeki illerde alınmaması kararıyla 3 milyon 527 bin aday sınava başvurarak tarihin en yüksek seviyesini görmüştü. Ancak bu yükseliş kalıcı olmadı; 2024 ve 2025 verileriyle başvuru sayısı önce 3,1 milyon, ardından 2,5 milyon seviyelerine geriledi. 2026 verileriyle birlikte başvuru sayısı yeniden 2020 seviyelerine dönmüş oldu.
Diploma algısı değişiyor
Eğitim uzmanları, gençlerin üniversiteye ilgisinin azalmasında yükseköğretim diplomasına duyulan güvenin zayıflamasının etkili olduğunu belirtiyor. Mezuniyet sonrası iş bulma süreçlerindeki zorluklar, öğrencileri daha kısa sürede gelir sağlayabilecek mesleki eğitim programları, sertifika kursları ve dijital beceri eğitimlerine yönlendiriyor. Büyük şehirlerde artan yaşam maliyetleri de ailelerin üniversiteye bakışını etkileyen unsurlar arasında yer alıyor.
Mezun adaylar başvuruları şekillendiriyor
2026 YKS başvuru dağılımı incelendiğinde, adayların yaklaşık yüzde 30’unu son sınıf öğrencileri, yüzde 70’ini ise daha önce sınava girmiş mezun adaylar oluşturuyor. Uzmanlar, mezun adayların tekrar sınava girme eğiliminin toplam başvuru sayısını ve tercih edilen bölümleri belirlemede kritik rol oynadığını vurguluyor.
Kontenjan azaltımı etkisini sürdürebilir
Son yıllarda üniversite kontenjanlarında yaklaşık 190 bin kişilik azaltma yapılması, sınav havuzundaki mezun aday sayısının artmasını sağlayabilir. Uzmanlar, kontenjanların sınırlı biçimde azaltılmaya devam edilmesi halinde başvuru sayısının uzun süre 2,5 milyon bandında kalabileceğini belirtiyor.
Ailelerin üniversiteye bakışı değişti
Eğitim çevreleri, sosyolojik boyuta da dikkat çekiyor. Eskiden aileler için üniversite eğitimi çocukların geleceğini güvence altına alan en önemli yatırımken, artık mezuniyetin doğrudan iş fırsatı yaratmaması, kontrolsüz kontenjan artışı ve artan mezun işsizliği, ailelerin üniversiteye bakışını değiştirmiş durumda.
Bu tablo, yükseköğretim sisteminin hâlâ gençler için ana kariyer rotası olmasına rağmen, üniversite diplomasının eskisi kadar güçlü bir gelecek garantisi sunmadığını ortaya koyuyor.