Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) yayımladığı 2025 yılı yükseköğretim beyin göçü istatistiklerine göre, yükseköğretim mezunlarının yurt dışına göç oranı yüzde 2,2’ye yükseldi. İstanbul beyin göçünün en yoğun yaşandığı il olurken, İzmir de üst sıralarda yer aldı. Mezunların en çok tercih ettiği ülke ise Almanya oldu.
Beyin göçünde İstanbul ve İzmir öne çıktı
TÜİK’in yayımladığı “Yükseköğretim Beyin Göçü İstatistikleri, 2025” verilerine göre, yükseköğretim mezunlarının beyin göçü oranı bir önceki yıla kıyasla artarak yüzde 2,2’ye ulaştı. Beyin göçü oranı erkeklerde yüzde 2,7, kadınlarda ise yüzde 1,8 olarak kaydedildi.
İller bazında incelendiğinde, yüzde 4 ile İstanbul ilk sırada yer aldı. İstanbul’u İzmir, Ankara, Eskişehir ve Yalova takip etti. Beyin göçü oranının en düşük olduğu il ise yüzde 0,2 ile Siirt oldu. Siirt’in ardından Hakkâri, Kilis, Van ve Bitlis sıralandı.
Cinsiyete göre yapılan değerlendirmede de İstanbul ve İzmir öne çıktı. Erkeklerde beyin göçü oranının en yüksek olduğu iller İstanbul yüzde 4,7, İzmir yüzde 4,4, Ankara yüzde 3,6, Eskişehir yüzde 2,9 ve Yalova yüzde 2,8 olarak sıralandı. Kadınlarda ise İstanbul yüzde 3,4 ile ilk sırada yer alırken, İzmir yüzde 2,8, Ankara yüzde 2,4, Eskişehir yüzde 1,7 ve Bursa yüzde 1,5 oranlarıyla öne çıktı.
Vakıf Üniversitesi mezunlarında oran daha yüksek
Üniversite türüne göre yapılan incelemede, devlet üniversitelerinden mezun olanların beyin göçü oranı yüzde 1,9 olarak hesaplandı. Vakıf üniversitesi mezunlarında ise bu oran yüzde 4,4’e ulaştı.
Vakıf üniversitelerinden mezun olanlar arasında eğitim sırasında alınan burs durumuna göre de farklılıklar görüldü. Tam burslu eğitim alan mezunların beyin göçü oranı yüzde 8,6 ile en yüksek seviyede gerçekleşti. Kısmi burslu eğitim alanlarda oran yüzde 3,8, ücretli eğitim alanlarda ise yüzde 3,7 oldu.
Eğitim ve öğretim alanları değerlendirildiğinde, yurt dışına göç oranının en yüksek olduğu alan yüzde 7 ile bilişim ve iletişim teknolojileri olarak belirlendi. Bu alanı yüzde 4,8 ile mühendislik, imalat ve inşaat, yüzde 3 ile doğa bilimleri, matematik ve istatistik izledi.
Bilişim ve iletişim teknolojileri alanında beyin göçü oranı erkeklerde yüzde 8,2, kadınlarda yüzde 5,1 olarak kaydedildi. En düşük oran ise erkeklerde yüzde 0,8 ile tarım, ormancılık, balıkçılık ve veterinerlik alanında, kadınlarda yüzde 0,7 ile eğitim alanında görüldü.
Beyin göçünde moleküler biyoloji ve genetik ilk sırada
Lisans programlarına göre yapılan değerlendirmede, en yüksek beyin göçü oranı yüzde 13,1 ile moleküler biyoloji ve genetik bölümünde görüldü. Bu bölümü yüzde 13 ile işletme mühendisliği, yüzde 11 ile matematik mühendisliği, yüzde 10,9 ile elektronik mühendisliği ve yüzde 10,2 ile fizik mühendisliği takip etti.
Öğrenim diline göre yapılan incelemede de dikkat çekici sonuçlar ortaya çıktı. Fransızca eğitim alan mezunlar, yüzde 10,5 ile en yüksek beyin göçü oranına sahip oldu. Fransızcayı yüzde 7,5 ile Almanca, yüzde 6,8 ile İngilizce ve yüzde 5 ile Rusça izledi.
Veriler, beyin göçünün hem eğitim alınan alana hem de öğrenim diline göre farklılık gösterdiğini ortaya koydu. Özellikle mühendislik ve bilişim alanlarındaki bölümlerin yüksek oranları dikkat çekti.
Mezunların en çok tercih ettiği ülke Almanya oldu
Türkiye’den yurt dışına göç eden yükseköğretim mezunlarının en çok tercih ettiği ülke Almanya olarak kayıtlara geçti. Almanya’yı yüzde 16,9 ile Amerika Birleşik Devletleri (ABD), yüzde 10,5 ile Birleşik Krallık, yüzde 8,3 ile Hollanda ve yüzde 5,2 ile Kanada takip etti.
Ülkelere göre mezun olunan lisans programları incelendiğinde, Almanya’ya göç edenler arasında bilgisayar mühendisliği mezunları en büyük paya sahip oldu. Bilgisayar mühendisliği mezunları, Birleşik Krallık ve Hollanda’yı tercih edenler arasında da öne çıktı.
ABD’ye göç eden mezunlar arasında elektrik-elektronik mühendisliği, Kanada’ya göç edenler arasında ise işletme bölümü en büyük paya sahip lisans programları olarak belirlendi. TÜİK’in verileri, yükseköğretim mezunlarının yurt dışına göç tercihlerinde ülkelere göre farklı bölümlerin öne çıktığını gösterdi.
