İsrail kabinesinin 1915 olaylarını “soykırım” olarak tanıma yönünde aldığı karar, Türkiye’nin tepkisine neden oldu. Türkiye Dışişleri Bakanlığı, İsrail hükümetinin kararına ilişkin yaptığı açıklamada, söz konusu adımın siyasi nitelikte olduğunu savundu ve İsrail’i kendi eylemlerini örtbas etmeye çalışmakla suçladı. Bakanlıktan yapılan yazılı açıklamada, İsrail’in Gazze’deki saldırıları nedeniyle uluslararası hukuk kapsamında eleştirildiği hatırlatılarak, “İsrail hükümeti, 1915 olaylarıyla ilgili olarak kabul ettiği siyasi kararla kendi suçlarını örtbas etmeyi hedeflemektedir” ifadelerine yer verildi. Açıklamada ayrıca, İsrail’in Uluslararası Adalet Divanı’nda Gazze’de Filistinlilere yönelik eylemleri nedeniyle soykırım suçlamasıyla yargılandığına dikkat çekildi.
İsrail kabinesi teklifi oybirliğiyle kabul etti
İsrail kabinesi, Dışişleri Bakanı Gideon Saar tarafından sunulan 1915 olaylarının “Ermeni Soykırımı” olarak tanınmasına ilişkin öneriyi 28 Haziran’da oybirliğiyle kabul etti. Kararın yürürlüğe girebilmesi için İsrail parlamentosunda da onaylanması gerekiyor. İsrail Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, Bakan Saar’ın kabine toplantısında yaptığı değerlendirmelere yer verildi. Saar’ın, 1915 olaylarının tanınması gerektiğini savunduğu ve tarihsel olayların inkâr edilmemesi gerektiğini belirttiği aktarıldı. İsrail tarafı, kararın tarihi bir sorumluluk olduğu görüşünü savunurken, Türkiye ile İsrail arasında son dönemde artan siyasi gerilimlerin de karar sürecinde etkili olduğu değerlendiriliyor.
Ankara’dan sert açıklama
Türkiye Dışişleri Bakanlığı, İsrail’in kararını “kötü niyetli bir girişim” olarak nitelendirdi. Bakanlık açıklamasında, İsrail hükümetinin aldığı kararın, hakkında uluslararası hukuk süreçleri yürütülen İsrailli yetkililerin içinde bulunduğu siyasi baskıyı azaltmaya yönelik olduğu öne sürüldü. Açıklamada şu ifadelere yer verildi:
“İsrail hükümeti, 1915 olaylarıyla ilgili kabul ettiği siyasi kararla kendi suçlarını örtbas etmeyi hedeflemektedir. Bu karar, İsrail’in Filistin halkına karşı işlediği suçlarla ilgili uluslararası kamuoyundaki tepkilerin arttığı bir dönemde alınmıştır.”
Türkiye’nin İsrail’in bölgedeki politikalarına karşı duruşunu sürdüreceği belirtilen açıklamada, İsrail hükümetinin sivillere yönelik eylemlerinden dolayı hukuk önünde hesap vermesi gerektiği vurgulandı.
Burhanettin Duran’dan İsrail’e eleştiri
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran da İsrail’in kararına tepki gösterdi. Duran, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda İsrail yönetimini eleştirerek, tarihi olayların siyasi amaçlarla kullanılmaması gerektiğini ifade etti. Duran açıklamasında, “Bebek, kadın, yaşlı demeden on binlerce masum sivili katleden İsrail yönetiminin, tarihi olayları siyasi bir araç olarak kullanması ikiyüzlülüktür” değerlendirmesinde bulundu.
Türkiye’nin 1915 olaylarına ilişkin tutumu
Türkiye, 1915 olaylarında yaşanan ölümleri reddetmiyor ancak olayların Birinci Dünya Savaşı şartları içinde değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor. Ankara, 1915 olaylarının “soykırım” olarak nitelendirilmesini kabul etmiyor ve bu tanımın tarihsel gerçekleri yansıtmadığını belirtiyor. Ermeni tarafı ise 1915 olaylarının uluslararası toplum tarafından “soykırım” olarak tanınmasını talep ediyor. Ermeni kaynakları yaklaşık 1,5 milyon kişinin hayatını kaybettiğini ileri sürerken, Türkiye ölü sayısına ilişkin farklı rakamlar veriyor ve olayların karşılıklı kayıplar çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini ifade ediyor.
Türkiye-İsrail ilişkilerinde gerilim sürüyor
İsrail’in aldığı karar, Türkiye ile İsrail arasındaki ilişkilerin gergin olduğu bir dönemde geldi. Ankara yönetimi, İsrail’in Gazze’deki operasyonlarını sert şekilde eleştirirken, İsrail tarafı ise kendisine yöneltilen “soykırım” suçlamalarını reddediyor. Kararın İsrail parlamentosundaki süreci ve iki ülke ilişkilerine etkisi önümüzdeki dönemde yakından takip edilecek.