IMF, 13 Ekim'de yayımlanacak Küresel Finansal İstikrar Raporu'nun “Serbest Yatırım Fonları ve Finansal İstikrar” başlıklı bölümünü kamuoyuyla paylaştı. Raporda, serbest yatırım fonlarının küresel finansal sistem içerisindeki ağırlığının son yıllarda önemli ölçüde arttığına dikkat çekildi.
Fonların brüt varlıklarının 2013 yılında yaklaşık 4 trilyon dolar seviyesinde olduğu, bu rakamın 2026'nın başı itibarıyla yaklaşık 13 trilyon dolara yükseldiği belirtildi.
Piyasalardaki ağırlıkları giderek artıyor
IMF değerlendirmesinde, serbest yatırım fonlarının piyasalardaki artan etkinliğinin olağan dönemlerde likidite ve piyasa işleyişi açısından olumlu katkılar sağlayabileceği ifade edildi. Fonların fiyat keşfine, risk paylaşımına ve piyasa likiditesine destek verebildiği aktarıldı.
Ancak piyasa koşullarının bozulduğu dönemlerde aynı özelliklerin finansal kırılganlıkları artırabileceği vurgulandı. Özellikle yüksek kaldıraç kullanımı, kırılgan finansman yapıları ve çok sayıda fonun aynı ya da benzer yatırım pozisyonlarında yoğunlaşması risk unsurları arasında gösterildi.
Kaldıraç ve yoğunlaşmış pozisyonlara dikkat çekildi
Raporda, serbest yatırım fonlarının finansal stres dönemlerinde pozisyonlarını aynı anda azaltmasının piyasalardaki hareketleri daha da sertleştirebileceği belirtildi.
Yatırımcıların eş zamanlı olarak fonlardan çıkış yapması durumunda fonların varlık satışlarına yönelmek zorunda kalabileceği, bunun da fiyatlarda bozulmaya ve piyasa likiditesinde baskıya yol açabileceği ifade edildi.
IMF, özellikle çok sayıda fonun benzer pozisyonlar taşıdığı yoğunlaşmış işlemlerin yakından izlenmesi gerektiğine dikkat çekti.
Devlet tahvillerinde de önemli paya sahipler
IMF yetkililerinin konuya ilişkin yayımladığı blog yazısında, serbest yatırım fonlarının finansal piyasalardaki ağırlığının özellikle devlet tahvili piyasalarında belirginleştiği belirtildi.
Yazıda, serbest yatırım fonlarının 2025 yılında ABD Hazine tahvillerinin yaklaşık yüzde 9'unu elinde tuttuğu bilgisine yer verildi.
Diğer birçok finansal aracıdan farklı olarak serbest yatırım fonlarının yatırım ve borçlanma konusunda görece daha az kısıtlamaya tabi olduğu aktarıldı. Bu esnekliğin fonlara likit olmayan varlıklara yatırım yapma, yüksek miktarda kaldıraç kullanma ve yatırım pozisyonlarını kısa sürede değiştirme imkanı sağladığı kaydedildi.
IMF'den risk takibi çağrısı
IMF, raporunda finansal sistem açısından oluşabilecek risklerin daha iyi takip edilebilmesi için mevcut veri boşluklarının giderilmesi ve risk izleme çalışmalarının güçlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Fonların yoğunlaştığı işlemler ile eş zamanlı kaldıraç azaltımından kaynaklanabilecek risklere karşı hedefe yönelik önlemler alınması gerektiği ifade edildi.
IMF'ye göre serbest yatırım fonlarının sahip olduğu esneklik, normal piyasa koşullarında likidite, fiyat keşfi ve risk paylaşımını destekleyebilirken, piyasalarda yaşanabilecek sert bozulmalar sırasında finansal şokların daha geniş kesimlere yayılmasına ve etkilerinin büyümesine de zemin hazırlayabiliyor.
