Küresel deniz taşımacılığının önemli güzergahlarında yaşanan aksaklıklar, navlun maliyetlerini hızla artırdı. Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanması, Avrupa ve Latin Amerika'daki uzun süreli kuraklıklar ile Panama Kanalı'ndaki düşük su seviyeleri, deniz ve nehir taşımacılığında fiyatları rekor seviyelere taşıdı.
Financial Times'ın fiyat raporlama kuruluşu Argus verilerine dayandırdığı habere göre, Panama Kanalı, Ren Nehri, Kızıldeniz ve Karadeniz gibi küresel ticaret açısından kritik rotalarda taşıma ücretlerinde sert yükselişler yaşandı. Kızıldeniz ve Karadeniz'den Akdeniz'e giden tankerlerin navlun ücretleri ise bu hafta son 20 yılın en yüksek seviyesine ulaştı.
Petrol taşımacılığında rekor maliyet
Geçen hafta Basra Körfezi'nden Asya'ya petrol taşıma maliyeti varil başına 15,22 dolara yükseldi. Bu seviye, Argus'un verileri takip etmeye başladığı 2005 yılından bu yana kaydedilen en yüksek rakam oldu.
Konteyner taşımacılığında da benzer bir tablo ortaya çıktı. Asya'dan ABD'nin doğu kıyısındaki limanlara yapılan taşımacılıkta ortalama spot navlun ücretleri, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 234 arttı. Standart 40 fitlik bir konteynerin taşıma maliyeti 10 bin 200 doların üzerine çıktı.
Argus'un Avrupa navlun fiyatlandırma birimi yöneticisi John Ollett, yaşanan gelişmelerin deniz taşımacılığı piyasasında olağanüstü bir bozulmaya yol açtığını belirtti. Ollett, mevcut aksamanın Covid-19 pandemisi döneminde yaşanan krizi dahi geride bıraktığını ifade etti.
Panama Kanalı'nda geçiş ücretleri yükseldi
El Nino hava olaylarının etkisiyle Panama Kanalı'ndaki su seviyelerinin düşmesi, gemilerin geçişlerini de zorlaştırdı. Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmelerin ardından kanala yönelik talebin artması da geçiş maliyetlerini yukarı çekti.
Kanaldan daha hızlı geçiş yapabilmek için düzenlenen günlük açık artırmalarda ortalama ücretler ağustos ayında 1,1 milyon ile 2,5 milyon dolar arasında değişerek rekor seviyelere ulaştı.
Tedarik zincirlerine yeni maliyet baskısı
Deniz taşımacılığındaki aksaklıkların yalnızca navlun fiyatlarını değil, küresel tedarik zincirinin tamamını etkilemesi bekleniyor.
Analiz şirketi Xeneta'nın baş analisti Peter Sand, Orta Doğu'daki çatışmaların deniz taşımacılığı üzerindeki etkisinin kısa sürede ortadan kalkmayabileceğini belirtti. Sand, savaşın yol açtığı aksamanın giderek köklü ve yapısal bir soruna dönüştüğünü ifade etti.
Artan taşıma maliyetlerinin tedarik zinciri boyunca diğer sektörlere de yansıtılması beklenirken, yüksek navlun ücretlerinin ürün fiyatları üzerinde yeni bir baskı oluşturabileceği değerlendiriliyor.