Medical Park İstanbul Onkoloji Hastanesi’nden Diyetisyen Yüksel Esra Yetim, glütenin vücut üzerindeki etkileri, glütensiz beslenmenin kimler için gerekli olduğu ve bilinçsiz diyet uygulamalarının yol açabileceği riskler hakkında değerlendirmelerde bulundu.
Glüten nedir, hangi gıdalarda bulunur?
Glütenin buğday, arpa ve çavdar gibi tahıllarda doğal olarak bulunan bir protein grubu olduğunu belirten Yetim, hamura elastikiyet kazandırarak ekmeğin kabarmasını sağladığını ifade etti. Yetim,
“Buğday unu, bulgur, irmik, makarna, ekmek, kek ve bisküvi gibi temel besinlerin yanı sıra bazı soslar, işlenmiş et ürünleri ve hazır gıdalarda da gizli glüten bulunabilir”
dedi.
Glüten hassasiyeti nasıl tanımlanıyor?
Glüten hassasiyetinin, çölyak hastalığı veya buğday alerjisi olmamasına rağmen glütenli gıdalar tüketildiğinde bazı belirtilerin ortaya çıkmasıyla tanımlandığını aktaran Yetim,
“Karın ağrısı, şişkinlik, ishal, baş ağrısı ve yorgunluk gibi şikayetler görülebilir. Tanı koyulabilmesi için öncelikle çölyak ve alerji testlerinin negatif olması gerekir”
diye konuştu.
Glütensiz beslenme herkes için gerekli mi?
Glütensiz beslenmenin yalnızca çölyak hastaları için zorunlu olduğunu vurgulayan Yetim, buğday alerjisi ve non-çölyak glüten hassasiyeti tanısı konulan bireylerin de bu diyeti hekim ve diyetisyen kontrolünde uygulaması gerektiğini söyledi. Yetim,
“Sağlıklı bireyler için glütenin tek başına zararlı olduğuna dair bilimsel bir kanıt yoktur. Tam tahıllardan gelen glütenli besinler posa, B grubu vitaminler ve mineraller açısından önemli katkılar sağlar”
ifadelerini kullandı.
Gereksiz glütensiz beslenmenin riskleri
Tıbbi gereklilik olmadan uygulanan glütensiz diyetlerin bazı besin öğelerinin yetersiz alınmasına yol açabileceğini belirten Yetim,
“Glütenli tam tahıllar posa, demir, folat ve B grubu vitaminler açısından önemli kaynaklardır. Gereksiz glütensiz beslenme bu öğelerin eksikliğine neden olabilir”
dedi.
Glütensiz ürünler her zaman sağlıklı mı?
Toplumda glütensiz ürünlerin daha sağlıklı olduğu yönünde yaygın bir yanlış algı bulunduğuna dikkat çeken Yetim,
“Glütensiz etiketi bir ürünün otomatik olarak sağlıklı olduğu anlamına gelmez. Bazı glütensiz ürünler daha fazla şeker, yağ ve katkı maddesi içerebilir. Önemli olan besinin işlenmişlik düzeyi ve besin değeridir”
şeklinde konuştu.
Glütensiz beslenme kilo verdirir mi?
Glütensiz beslenmenin kilo verdirici özel bir etkisi olmadığını dile getiren Yetim,
“Kilo kaybı toplam enerji alımının azalmasıyla ilişkilidir. Glütensiz beslenmeye geçen bazı bireylerde kilo kaybı görülebilir ancak bu durum diyetin genel yapısındaki değişiklikten kaynaklanır”
dedi.
Çocuklarda glütensiz beslenmeye dikkat
Çocuklarda glütensiz beslenmenin yalnızca tıbbi tanı varsa uygulanması gerektiğini vurgulayan Yetim, büyüme ve gelişme döneminde olan çocuklarda plansız diyetlerin enerji ve mikrobesin yetersizliklerine yol açabileceğini söyledi.
Glütensiz diyete başlamadan önce test şart
Glütensiz beslenmeye geçmeden önce gerekli testlerin yapılmasının önemine değinen Yetim,
“Glüten diyetten çıkarıldıktan sonra yapılan testler yanıltıcı olabilir. Bu nedenle çölyak için kan testleri, gerekirse endoskopi ve biyopsi ile alerji testleri mutlaka hekim tarafından değerlendirilmelidir”
diyerek açıklamalarını tamamladı.